Freelance

Freelance content creator: 5 bước khởi đầu hành trình sáng tạo tự do

Reading Time: 12 minutes

Chào bạn mến,

Rất vui vì gặp bạn ở bài blog nho nhỏ này,

Tôi đã giới thiệu sự thật này chưa nhỉ? Rằng trái với điều nhiều người cho rằng, tôi hoàn toàn không phải freelance writer (người viết tự do) mà chính xác là freelance content creator (người sáng tạo nội dung tự do). Công việc chính của tôi là sáng tạo và bán ý tưởng cho các chiến dịch và đôi khi cũng có kế hoạch để triển khai ý tưởng đó nữa.

Tôi cũng vô tình được chạm vào nó trong vài năm trở lại đây mà thôi. Tất nhiên, tôi không hẳn là người duy nhất đang làm nó. Có nhiều anh/chị/bạn khác nữa nhưng có vẻ họ không hô hào lên như tôi thế này, ^^.

Tuy thế, tôi nghĩ đây là một không gian rộng lớn và đáng để thử sức các bạn mới bước vào ngành marketing, nhất là creative part – bộ phận sáng tạo (hoặc ít nhất nghĩ rằng mình thích sáng tạo) có thể biết đến và phát triển sự nghiệp lâu dài về sau.

🎁 Đặc biệt riêng ở bài viết này: Bao gồm ở mỗi bước khởi đầu bên dưới là 1 bài tập nho nhỏ cho bạn tự vận động khám phá chính mình. Hãy xem đó như món quà tháng 8 của tôi nhé! Mong là chúng và nội dung bên dưới hữu ích với bạn.

“Va vào” freelance content creator là mối duyên lành tuyệt hảo

Nếu bạn thấy tôi hiện tại có vẻ yêu thích viết lách thì cũng không hẳn. Tôi bắt đầu viết để kiếm thu nhập nên không có quá nhiều yêu thích. Trên thực tế, tôi chỉ thực sự bắt đầu thấy có hảo cảm với viết lách kể từ khi tôi …làm tốt và kiếm tiền được từ nó.

Tôi nghĩ tâm lý này cũng là xu hướng chung của khá nhiều người. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học và tâm lý học, tâm trí của chúng ta thích những lời khen ngợi và có xu hướng sẽ càng làm tốt hơn nữa sau những kết quả tốt. Nếu bạn đã và đang cảm giác thiếu động lực, thử viết xuống những điều bạn có thể khen bản thân xem sao nhé!

Thời gian viết đầu tiên, tôi không nhận được nhiều kết quả khả quan, và khá khó chịu về khả năng của bản thân (thật ra là bất mãn với chính mình ^^). Tôi không tìm được mối liên kết giữa những điều mình được học ở trường đại học và những gì mình đang làm. Chia sẻ như thế này chắc hẳn nhiều bạn sẽ “hú hồn” vì thấy giống bản thân đấy: tôi thấy mỗi điều mình từng chạm đến đều như một mớ hỗn độn và chẳng đâu vào đâu cả.

Ấy là trước khi tôi biết đến công việc sáng tạo nội dung! Sáng tạo và sáng tạo nội dung có nhiều thể loại. Khoảng không đó đủ lớn cho phép tôi được là mọi thứ mình muốn – điều mà một kẻ đa tiềm năng khao khát từ lâu.

Hôm nay, bạn có thể chuyên cung cấp ý tưởng concept (như tôi), nhưng ngày mai cũng có thể nghiêng hẳn về một mảng nhất định nào như kịch bản cho video hay creative writing cho nhu cầu nào đó lạ lùng hơn…

Nhờ công việc này, tôi nhận ra Eureka – hóa ra tất cả những gì tôi đang tìm hiểu học tập từ bấy lâu nay lại có thể kết hợp với nhau đầy trọn vẹn và áp dụng thực tiễn như thế đó.

Sau một thời gian khoảng 2 năm làm công việc này theo hình thức fulltime – toàn thời gian tại các agency từng công tác, tôi dần rẽ nhánh và trở thành freelance content creator – một người chuyên cung cấp ý tưởng sáng tạo tự do.

Đó là câu chuyện nho nhỏ về mối duyên tuyệt vời của tôi. Vậy thì tôi đã, đang và sẽ làm gì với công việc này?

Những công việc freelance content creator có thể làm

Dưới đây là những điều phổ biến một người sáng tạo nội dung tự do có thể thực hiện để bắt đầu công việc của họ:

  • Lên idea/concept cho các hạng mục nội dung trong campaign, kế hoạch marketing, v.v…
  • Sáng tạo nội dung ở các định dạng khác nhau như: viết lách, hình ảnh, video, podcast, v.v…
  • Hỗ trợ triển khai các giải pháp sáng tạo nội dung đã đề ra bằng cách viết hoặc đề xuất định hướng cụ thể hóa chẳng hạn.
  • Trở thành KOLs sau khi đã xây dựng được những kênh sáng tạo nội dung thế mạnh như các Youtuber, Podcaster, Vlogger, Blogger, TikToker, v.v…

Nội dung này tôi đã viết một bài khá chi tiết để chia sẻ, bạn có thể đọc thêm Từ Content Writer đến Content Creator.

Freelance content creator kiếm được bao nhiêu tiền?

Thu nhập của công việc freelance content creator liệu có ổn không?

Nếu bạn đọc đến phần này và nghĩ tôi sẽ nói cho bạn biết cụ thể một tháng tôi “cá kiếm” được bao nhiêu thì không hẳn. Tôi không thoải mái khi đề cập đến thu nhập của bản thân vì đối với tôi, đây là một vấn đề nhạy cảm và riêng tư.

Tuy vậy, tôi vẫn có thể nói cho bạn biết việc bán ý tưởng sẽ có mức thu nhập khá đến tốt nếu so với viết lách thông thường, đôi khi có thể gấp 2-5 lần. Mức độ biến động này còn tùy vào chất lượng – mức hoàn thiện sản phẩm và danh tiếng của bạn.

Tất nhiên, cơ hội càng tốt đi kèm nguy cơ càng cao. Rằng:

  • để tìm được khách hàng phù hợp và có nhu cầu này không hề dễ dàng ở thị trường nước ta.
  • lượng jobs thường không nhiều và có xu hướng dựa trên mối quan hệ hơn là tin tuyển dụng công khai như các jobs viết lách hoặc content bạn thấy.
  • sản phẩm không đơn thuần là một vài dòng ý tưởng mà thường sẽ bao hàm cả ý nghĩa của nó, cách thực thi, mẫu thực thi như thế nào, v.v… điều này thường dựa trên kinh nghiệm làm việc trước đó và kiến thức liên quan (tức là cần phải học và làm trước đó).
  • khó build portfolio hơn vì đôi lúc bạn cần đảm bảo bí mật những việc mình đang làm, kể cả một vài năm về sau.
  • có thể sẽ cần làm song song với một công việc khác ổn định hơn – như writer chẳng hạn; vì như đã đề cập ở mục trên, lượng jobs này không nhiều và tần suất đôi khi cũng chẳng đủ để bạn duy trì cuộc sống hàng tháng.

Xem thêm bài viết Ý tưởng sáng tạo xuất phát từ đời thường để tham khảo một ý tưởng nhỏ tôi từng dùng để bán đi.

Vậy liệu nếu bạn chưa có kinh nghiệm gì nhưng nghĩ mình sáng tạo và có ý tưởng, bạn có nên bước chân lên hành trình này không? Câu trả lời của tôi là miễn bạn đủ muốn thì không cánh cửa nào là khó mở ra cả.

5 bước khởi đầu hành trình freelance content creator

Tôi tin những bước dưới đây là các bước khởi đầu cô đọng nhất mà tôi có thể đưa ra cho bạn – người chưa biết quá nhiều về công việc freelance content creator tôi đang làm.

Mời bạn theo dõi và đừng quên ghi chú lại điều mình cần nhé!

Bước 1: Bắt đầu tìm hiểu chính bạn trước

Vài tháng sau khi sản xuất nội dung trên blog này, tôi từng nhận được vài lời đề nghị xây dựng concept và yêu cầu đảm nhận luôn khâu quản trị thực thi. Tuy vậy, trải qua thời gian chạy đôn chạy đáo làm các việc như in ấn, đi quay hay event, tôi nhận ra sâu sắc mình không thích công việc triển khai, nói chính xác là hơn tôi không phù hợp với việc trực tiếp triển khai. Vì thế, tôi thường sẽ từ chối lời mời không phù hợp với nhu cầu của bản thân, hoặc đơn giản là mang tôi về với những ngày tôi không thích chút nào vẫn phải làm để phát triển.

Giống như tôi, bạn cần suy nghĩ rõ ràng và xem xét nhu cầu của bản thân khi bắt đầu bất kỳ một khởi đầu mới nào. Tất nhiên, chúng ta thường chỉ biết điều đó khi nào đã được thử sức rồi, đúng không?

Tôi có thể chỉ cho bạn một con đường: đó là có thể tìm đến các tổ chức phi chính phủ hoặc các câu lạc bộ (ở trường đại học của bạn nếu bạn còn sinh viên)… để thử sức mình trong thời gian rảnh.

Hoặc nếu chịu chơi hơn, bạn có thể thử lựa chọn một con đường không mấy phổ biến ở nước ta nhưng đầy ra trên thế giới: làm công việc bán thời gian duy trì thu nhập và thời gian còn lại thực hiện công việc mình muốn làm. Bên cạnh đó, nếu bạn là người có công việc toàn thời gian, đừng ngại vừa làm công việc đó vừa chuẩn bị cho hành trình sáng tạo tự do của mình.

Trong năm 2016, tôi từng làm cả hai điều này: có thời gian làm event planner trong một câu lạc bộ nhỏ rồi làm thêm ở nhiều chỗ kiếm thu nhập trong giai đoạn tìm hướng đi.

Có một lưu ý cần ghi nhớ dù bạn chọn điều gì là đừng để số tiền bạn kiếm được giảm xuống quá nhiều (cụ thể là ảnh hưởng đến mức sống cơ bản của bạn) so với trước khi bạn quyết định (nếu bạn đang làm fulltime). Bên cạnh đó, chẳng có sự thay đổi đáng kể nào mà không có hy sinh và khó khăn cả.

Bài tập cho bạn:

Dành một vài giờ (thậm chí là một vài ngày nếu cần thiết) thật yên tĩnh, đừng để bất kỳ ai làm phiền bạn. Lấy một tờ giấy A3 hoặc A4 (nên chuẩn bị giấy to một chút) và 3-4 cây bút đủ màu.

Sau đó, trải giấy ra và viết tất cả những điều bạn có thể thực hiện để theo đuổi con đường này. Liệu có đủ mong muốn và khao khát dấn thân không hay đơn thuần là để thử sức mình. Dựa vào câu trả lời, bạn sẽ có cho mình những sự lựa chọn phù hợp. Bạn có thể tham khảo trình bày theo từng ô giống như hình ảnh minh họa bên dưới.

Ảnh minh họa cho cách trình bày bài tập theo từng mục của bạn.

Bước 2: Chọn ngách creator – sáng tạo bạn sẽ đi

Hiện tại, có 2 con đường creator thường thấy:

  • Con đường số 1 là creator hướng KOL như các TikToker, Youtuber, Podcaster, v.v… Với các nội dung sản xuất trên một kênh bất kỳ nào đó, họ tạo được tầm ảnh hưởng nhất định với một (hoặc vài) chủ đề cụ thể, ví dụ như giáo dục, lối sống lành mạnh, tài chính, tâm lý, v.v… Thông qua đó, họ quảng bá khả năng sáng tạo của bản thân và từ từ sẽ có nhãn hàng tìm đến họ để booking hoặc đề nghị hợp tác.
  • Con đường số 2 là giống như tôi: những bạn freelance creator chuyên cung cấp ý tưởng cho các tổ chức/cá nhân theo hướng chuyên môn hóa hơn cho campaign hay kế hoạch marketing (hoặc kinh doanh hay cái quái gì cần sáng tạo cũng được) nào đó. Chúng tôi thường đảm nhận một phần hoặc toàn bộ phần creative cho dự án (project) được yêu cầu.

Mỗi con đường đều sẽ có điểm thuận lợi và bất lợi riêng. Ví dụ: nếu bạn có thể phát triển theo hình thức KOLs tốt thu nhập sẽ cao hơn mảng chuyên môn nhiều; tuy vậy, bên cạnh đó, bạn cũng phải hiểu một sự thật là không con đường nào màu hồng vì những bạn đi hướng KOLs thường trải qua ít nhất 6 tháng – 1 năm bơ vơ và bất ổn vì những kết quả không quá rõ ràng.

Tôi tin mình – với cương vị có chút ít kinh nghiệm hơn so với những bạn newbies, phải có trách nhiệm nêu rõ điểm này. Rằng không có điều gì dễ dàng ở đây cả. Và một khi đã chọn, bạn cần chuẩn bị tinh thần cho những góc khuất của lựa chọn đó chứ không phải chăm chăm nhìn vào giấc mộng màu hồng huyễn hoặc của mình.

Bài tập cho bạn:

Vẫn sử dụng tờ giấy ở bài tập bước 1, bạn chọn ô phù hợp và viết xuống các viễn cảnh cho từng lựa chọn của mình: cả hai mặt (lợi và hại).

Từ đó, có cho mình một khung cảnh toàn diện hơn và chuẩn bị tinh thần tốt hơn.

Bước 3: Điều bạn có thể cung cấp về sáng tạo là gì?

Cá nhân tôi nghĩ ngành công nghiệp sáng tạo ở Việt Nam vẫn còn rất nhiều cơ hội và tiềm năng phát triển trong tương lai. Suy cho cùng, chúng ta cũng đang mon men đứng trong hàng ngũ những nước có tốc độ tăng trưởng khá-tốt mà thôi. Và tỷ lệ các bạn trẻ sáng tạo hiện tại là rất cao. So với các thế hệ trước, đa phần bạn trẻ bây giờ có nhiều cơ hội tiếp cận sáng tạo và có xu hướng hào hứng tự tạo một điều gì đó mới mẻ hơn.

Vậy câu hỏi đặt ra là: bạn muốn bán sáng tạo gì của bản thân vậy?

Tôi đã mất rất nhiều thời gian để trả lời câu hỏi này bằng việc tự hỏi nhiều câu hỏi khác:

  • Tôi muốn bán gì nhỉ? Tôi có thứ gì đáng giá để bán không? Bán như vậy sẽ được bao nhiêu tiền? Khách hàng mua ý tưởng của tôi sẽ ở đâu, và họ như thế nào? Tại sao họ lại cần ý tưởng của tôi nhỉ?

Ý tưởng đầu tiên tôi bán được ở thời đại học có giá 800.000VNĐ. Đó là một ý tưởng thiết kế công nghiệp – ngành học của tôi. Đó gần như là món tiền đầu tiên tôi kiếm được từ khả năng sáng tạo của bản thân. Khởi đầu đó tôi bắt đầu định hình được mình sẽ không triển khai quá nhiều mà sẽ tập trung tìm hướng phát triển cho con đường này. Có nhiều bạn sẽ chọn khác, họ sẽ vừa nghĩ ra ý tưởng và vừa tự mình triển khai luôn. Lựa chọn như thế nào thì còn tùy vào bạn muốn gì và có nhu cầu như thế nào.

Bài tập cho bạn:

Tiếp tục điền vào tờ giấy còn trống khá nhiều chỗ (hoặc không) tất cả điều bạn nghĩ mình có thể bán được từ sự sáng tạo của bản thân, ví dụ ý tưởng tình huống (kịch bản), sản phẩm hoàn thiện như hình ảnh, video…

Bước 4: Tìm mối liên kết giữa bạn và khách hàng mục tiêu

Đây có lẽ là một bước khá độc đáo. Tôi chẳng biết có ai hướng dẫn hay gợi ý về điều này trong các bài viết về freelance hay chưa nhưng có rồi thì thôi cũng kệ ^^.

Một trong những cách để bạn dễ tìm thấy tệp khách hàng mục tiêu cho sản phẩm của mình nhất chính là:

  • Lấy tất cả những điều bạn đã ghi chú ở 3 phần trước và soi chiếu nó, suy nghĩ thật kỹ để xác định xem ai là người đang cần những điều bạn đang có nhất.

Không biết bạn từng xem Sói Già Phố Wall (The Wolf of Wall Street) chưa nhỉ? Một bộ phim khá hay của tài tử Leonardo Dicaprio. Trong đó có một cảnh về câu hỏi “Làm sao bạn có thể bán một chiếc bút bi?”. Câu trả lời chính xác nhất không phải chiếc bút bi đó tốt như thế nào, vẻ ngoài ra sao mà là ‘”người mua đang cần một chiếc bút”. Đơn giản là vậy!

Bài tập nhỏ:

Hãy thử nghĩ kỹ về những điều bạn muốn thực hiện khi hợp tác với người đó. Họ sẽ như thế nào, có khuyến khích bạn được làm những ý tưởng của mình không? Bạn tự tin với những ý tưởng trong ngành nghề hay chủ đề nào không (ví dụ khởi đầu từ ngành học chuyên môn của bạn là điểm không tồi)?

Từ những điều này và những soi chiếu với bài tập trước, bạn hãy nhìn tổng quan tờ giấy và tạo mối liên kết giữa chúng với nhau. Tâm trí của bạn bây giờ trống rỗng, không có gì là giới hạn nữa, bạn là tất cả mọi thứ. Nếu như vậy, bạn sẽ làm gì và gặp khách hàng nào? 

Bước 5: Bắt đầu nghĩ về tạo dựng creative portfolio của bạn

Có thể bạn chưa làm việc trong ngành công nghiệp quảng cáo, cũng có thể bạn chưa từng làm việc ở bất kỳ đâu nhưng những điều này không hẳn sẽ cản trở bạn tạo một portfolio của riêng mình.

Có giai đoạn tôi ngẫm nghĩ về khoảng thời gian mười năm trở lại đây của mình. Tôi phát hiện mình sở hữu một chặng đường khá đáng nhớ với nhiều dấu ấn và cung bậc cảm xúc. Và những dấu ấn đó đều xuất phát từ việc Không Sợ Hãi, Chuẩn Bị và Sẵn Sàng Tiến Lên bất chấp kết quả. Như những lần tôi tự cho phép mình apply vào một cơ hội mà chắc chỉ có 1% được nhận chẳng hạn.

Vì vậy, theo ý kiến cá nhân chủ quan của tôi, dù chưa kinh nghiệm gì nhưng bạn vẫn có thể thực hiện một portfolio và trình bày tất cả những ý tưởng bạn đã từng nhìn thấy trong giấc mơ, ám ảnh trong đầu bạn và cứ chạy qua chạy lại mỗi khi bạn nấu cơm, rửa chén, quét nhà hay lái xe (uhm húm, tôi biết bạn hay vậy mà).

Trình bày ý tưởng nên đi kèm với việc giải thích ý tưởng đó, nó giúp gì cho xã hội hay tổ chức nào đó. Nói chung ý tưởng có điên rồ như thế nào cũng chẳng sao miễn sao bạn làm cho nó có ý nghĩa với một cá nhân hay tập thể.

Nếu bạn chẳng biết làm gì, tôi sẽ cho bạn xem một vài dạng creative portfolio không khó để thực hiện:

Bài tham khảo thêm: 3 cách để biến ý tưởng của bạn thành tiền.

Kết

Tôi biết sau bài viết không ngắn không dài này, bạn chỉ mới vỡ lẽ được một chút mà thôi. Như tiêu đề của bài viết này, đây chỉ là sự khởi đầu.

Chuỗi bài viết về “hành trình sáng tạo tự do – freelance content creator” của tôi vẫn sẽ tiếp tục để giúp bạn bước trên con đường đầy thú vị này một cách suôn sẻ nhất trong các nội dung kế tiếp.

Bạn sẽ có một tuần để thực hành các bài tập trên của mình. Đón xem bài viết của tôi về bài số 2: “Lời nhắn cho bạn mới vềcontent creator” vào thứ 2 tuần sau ngày 29/08/2022.

Cảm ơn bạn đã đọc đến những dòng cuối cùng này. Hẹn gặp lại bạn ở bài viết sau.

Jeen Nguyễn,

choose your true self

===

👉 Bắt đầu hành trình freelance content creator chuyên nghiệp cùng chương trình coach 1-1 8 tuần của Jeen Nguyễn.

Nếu thấy bài viết hữu ích, bạn cũng có thể tặng tôi một cuốn sách ở trang Ủng hộ blog

Lưu ý: Vui lòng tôn trọng chất xám và sáng tạo của người sản xuất nội dung, artist, designer bằng việc KHÔNG SAO CHÉP/COPY/REUP. Tất cả nội dung trên thuộc sở hữu của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *