Viết Cơ Bản

[Back to Basic Series 2] Làm chủ kỹ thuật cơ bản, tự tin viết lách mỗi ngày 

Reading Time: 10 minutes

Bạn không biết bắt đầu viết từ đâu? 

Bạn không tự tin về khả năng viết lách của bản thân? 

Bất kỳ khi nào viết xuống gì đó, bạn do dự và sợ hãi? 

Đặc biệt, viết xong, bạn thường tự phủ định sản phẩm của mình bằng cách xóa đi? 

Nếu một trong những câu hỏi trên, câu trả lời là có, bài viết này dành cho bạn. Theo dõi đến cuối bài và cùng mình vượt giới hạn.  

I, Back to basic Series là gì? 

Back to basic series là một loạt bài viết do mình tạo ra nhằm hướng đến newbie chưa nhiều kinh nghiệm/kiến thức hoặc mid-level đang hoang mang cuộc đời

Với series này, điều mình muốn nhắn nhủ là: khi bạn khó khăn và thấy bấp bênh, hãy rà soát lại xem mình đã vững nền tảng chưa

Phần 2 này là nội dung mình ấp ủ từ lâu. Trong quá trình hướng dẫn và làm việc với các bạn intern, junior và từ chính bản thân, mình nhận ra rằng một trong những cách vượt qua nỗi sợ-viết-không-nên-hồn hoặc không-đủ-sáng-tạo chính là nền tảng kiến thức vững vàng làm chủ được nó

Nếu hiện tại, bạn muốn tiến nhanh, việc nên làm nhất là thành thạo những kiến thức/kỹ năng cơ bản trước đã. Hãy thôi đi tìm thật nhiều tài liệu hay khóa học với hy vọng tiến đến trong một đêm hay thời gian ngắn. 

Còn nếu bạn muốn đi cho kịp nhưng không chắc chiếc nền, tất yếu sẽ rơi vào trạng thái “nửa nạc nửa mỡ” dưới đây. 

II, Trạng thái “nửa nạc nửa mỡ” của niềm tin và cách khắc phục 

Mình kể bạn nghe một câu chuyện nhé: 

“Có 2 cô bé, xuất phát điểm giống nhau, tạm gọi là A à B. 

Cả 2 đều mong muốn đạt được vị trí trong đội tuyển Toán của trường. Tuy nhiên, thời gian đến ngày thi chỉ còn 10 ngày. 

Ngay lúc này đây, điểm khác biệt đã xuất hiện, cách thức học bài và ôn luyện của 2 cô bé trên hoàn toàn khác nhau: 

  • A chọn học thêm thật nhiều thứ mới, tự tin rằng mình đã nắm vững những điều cũ. 
  • B quyết định dành ra 5 ngày ôn lại kiến thức cũ, luyện thuần thục và 5 ngày học kiến thức mới. 

Kết quả, sau 10 ngày, B là người được chọn với kết quả cao hơn. Vì A dù đã biết thêm rất nhiều kiến thức mới nhưng chỉ trong 10 ngày đó vừa không thể nắm vững chúng lại vừa không đạt điểm hoàn hảo như B ở những bài cơ bản.” 

Đó là một câu chuyện mình được nghe kể lại hồi còn đại học. Khi mình cứ ào ào đi tìm những phương pháp mới để thể hiện sản phẩm, thầy của mình kể chuyện này và hỏi“Thế em đã thành thục phương pháp cũ chưa?”. 

Lúc đó, mình đã hơi ngẩn ra, sau có vẻ khá tự tin nói với thầy: “Chắc là rồi ạ”. Thế là thầy bảo mình về tự thử xem, đã thành thục chưa. Hóa ra, kết quả là chưa. 

Hầu hết mọi chúng ta đều mong muốn mình trở nên giỏi giang, tiến bộ vượt bậc hoặc ít nhất là có gì đó to lớn thật nhanh, đặc biệt khi thấy sợ hãi và so sánh. Nhưng quên mất xem xét lại bản thân đã thành thạo điều cơ bản nhất chưa, để rồi đến lúc bạn cần nó, bạn lại chẳng nhớ nó như thế nào. 

Đặc biệt, những lúc như vậy, yếu tố tự tin và trạng thái vững chắc của bạn càng dễ lung lay, vì bạn đột nhiên phát hiện ra rằng, hóa ra mình chẳng được như mình nghĩ. 

Mình gọi nó là trạng thái “nửa nạc nửa mỡ” của niềm tin. Nó đặc biệt phổ biến ở những người đã có được một ít kinh nghiệm nào đó trong công việc hay cuộc sống.

Họ cảm thấy mọi người xung quanh đang tiến quá nhanh, bắt đầu hoang mang và tự hỏi. Họ cảm thấy mình cần phải cố gắng trau dồi nhiều kiến thức hơn nữa, tin mình đã đủ kiến thức nền nhưng bên trong luôn ẩn chứa lòng nghi ngờ bản thân. 

Trạng thái trên sẽ khiến bạn khó phát huy được 100% năng lực của mình. Vì lúc nào, bạn cũng vừa sợ vừa muốn tiến, vừa muốn vững lại vừa muốn đi xa. Đó là một tâm lý không vững vàng. 

Cách nhanh nhất để bạn thoát khỏi điều trên là quay về ôn tập lại những kỹ thuật cơ bản nhất và thử thách bản thân làm chủ chúng trong 30 ngày sắp tới. Tuy nhiên, theo mình, làm việc mà không có phương pháp hợp lý thì dù bạn có rèn luyện bao lâu, bỏ ra nhiều công sức đến đâu cũng không có hiệu quả cao. 

Hãy theo dõi phần tiếp theo về từng bước giúp bạn có thể làm chủ kỹ thuật cơ bản để giúp bản thân tự tin viết mỗi ngày. 

III, Step-by-step làm chủ kỹ thuật cơ bản để tự tin viết mỗi ngày 

Mình không biết hiện tại bạn viết thế nào, liệu có theo quy trình nào đó hay chưa hoặc chỉ dựa theo nguồn cảm hứng chợt đến chợt đi. 

Dù thế nào đi nữa, hãy kiểm tra lại những kỹ thuật cơ bản dưới đây nhé, xem liệu có điều nào bạn đã thuần thục, điều nào là còn cần tập luyện nhiều. 

1, Trước khi viết

Chúng ta – những người viết định hướng chuyên nghiệp – sẽ không viết ngay lập tức. Thay vào đó, đều nên trải qua 2 công đoạn dưới đây: 

1.1, Nghiên cứu và chọn topic/chủ đề phù hợp 

Không ai “xuống bút” liền khi chưa nghiên cứu mà có được bài viết tốt. Trừ phi họ quá rành về chủ đề đó. 

Nghiên cứu là công việc quan trọng của người viết nói chung. Nhà thơ, nhà văn muốn tác phầm hay phải làm việc nhiều hơn  nguồn cảm hứng như bạn nghĩ.

Một người được công nhận là người viết tốt, chỉ khi nào họ có được nhiều tác phẩm ổn định. Vậy nên, bạn tốt nhất, đừng bỏ qua bước này. 

Một số cách nghiên cứu bạn có thể tham khảo: 

  • Xác định keyword trọng tâm, chỉ có như vậy việc search của bạn mới dễ dàng. 
  • Lội xuống tới tận cùng: hãy tham khảo nhiều trang google hơn, bỏ công sức tìm tòi hơn. 
  • Đừng chỉ check tài liệu tham khảo theo kiểu cưỡi ngựa xem hoa. Bạn phải đọc kỹ nó, để có thể hiểu được nó đang viết về điều gì. 
  • Nên đọc tài liệu từ các nguồn mang tính trung lập và học thuật, đặc biệt với nội dung cần điều này, tránh các nguồn từ website công ty, doanh nghiệp, v.v… 
  • Tham gia các hội nhóm, đặc biệt là các trang như Quora để đọc được nhiều câu trả lời thú vị. 

1.2, Xác định tone&mood thể hiện: 

Cách đơn giản nhất để có thể sở hữu được một giọng văn phù hợp là bạn phải xác định được tone và mood đó như thế nào. 

Ví dụ: dịu dàng hay nổi loạn, yêu thương hay lạnh nhạt, chững chạc hay trẻ con, v.v… 

Muốn xác định được điều này hãy trả lời những câu hỏi sau: 

  • Bài viết của bạn đang hướng đến ai? Trừ khi bạn đang viết vì mục đích cá nhân chứ không cho bất kỳ đối tượng đọc nào khác, thì bạn mới không cần trả lời câu này. 
  • Bạn muốn khi đọc xong bài viết, họ cảm nhận gì? Vỡ òa, niềm tin, sự hạnh phúc hay là bất kỳ cảm xúc nào khác. 
  • Câu từ nào có thể giúp bạn thể hiện những tone mood mình muốn? Ví dụ: mình muốn bạn thấy bài mình viết có cảm giác gần gũi, thì mình sẽ thêm một số từ như nghen, nè, v.v… để bạn thấy như đang nói chuyện trực tiếp thân mật với mình. 

Còn nếu bạn muốn bắt chước tone mood của ai đó/cái gì đó thì sao? Bạn có thể làm theo các bước dưới đây; 

  • Bước 1: Đọc kỹ bài viết bạn thích.
  • Bước 2: Phân tích điểm khác biệt với các giọng văn khác, từ cách dùng từ đến cách đặt câu và cả cách sắp xếp xuống dòng nữa. Chính những điều bé nhỏ đó mới là điểm mà bạn bỏ qua và không thể có được giọng văn mình thích.
  • Bước 3: Bắt chước viết giống giọng văn đó.
  • Bước 4: Luyện nhuần nhuyễn nó và thêm vào gia vị của bạn. .

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm bài viết siêu kỹ của mình về tone&mood trong marketing tại đây! 

2, Trong khi viết: 

2.1, Dàn ý – điều mà hầu hết thích bỏ qua: 

Bạn có thói quen trước mỗi bài viết đều lập dàn ý hay không? 

Có người từng bảo với mình cách làm việc của mình khá cứng nhắc. Vì mình luôn làm dàn ý trước khi đặt bút xuống. Bây giờ thì đã đỡ hơn, khi mình có nhiều kinh nghiệm hơn, với bài viết quá quen thuộc thì không cần thiết lắm.

Tuy nhiên, nếu bạn mới làm việc hoặc không tự tin mình viết tốt, nhất định không được bỏ qua bước quan trọng này. 

Nguyên nhân vì nếu bạn không chịu lập dàn ý cụ thể, bạn sẽ dần đi vào những đường hướng mình nảy sinh ra trong đầu, hay là quên mất ý định đề cập.

Đặc biệt, không chốt dàn ý trước, viễn cảnh viết xong câu nào đều không thấy câu đó hay hoàn toàn có thể diễn ra. Và cuối cùng, bạn chỉ có một trang giấy/word trắng tinh không gì cả dù nhiều khi đã ngồi tại bàn làm việc vài giờ và thề thốt sẽ viết thật khí thế. 

Cách để lập dàn ý chi tiết bạn có thể tham khảo ở bài viết này của mình. 

2.2, Ngắn hay dài? 

Đến lúc này, khi đã có trong tay một chiếc dàn ý ổn thỏa. Bạn sẽ chuyển qua ngồi suy nghĩ không biết mình nên triển khai nó ngắn hay dài sẽ thu hút hơn.

Dù cho bạn đã từng làm việc nhiều với dạng nào trong số 2 dạng này, lòng bạn vẫn sẽ bất an nếu không biết điều sau:

Ngắn hay dài không quan trọng. Quan trọng là viết điều người ta muốn xem.

Tuy nhiên, đừng viết dài một cách không chủ đích hoặc hầu hết mọi thứ đều là những liên từ vô nghĩa. 

Viết một cách súc tích – gọn ghẽ – dễ hiểu, thì dù bạn viết dài, người ta vẫn muốn đón xem.  

2.3, Một công thức viết cơ bản có thể áp dụng mọi lĩnh vực: 

Đây là công thức mình hay sử dụng: Problem (Vấn đề) – Highlight (Nhấn mạnh) – Solve (Giải quyết) – Action (Hành động)

Bài viết của mình sẽ bao gồm các phần:

  • Vấn đề là gì:  Lựa chọn vấn đề nào chưa nhiều người giải quyết. 
  • Nhấn mạnh/làm nổi bật vấn đề đó: Tại sao mình lại gọi là highlight? Vì hầu như tất cả mọi điều bạn biết người có vấn đề cũng biết, chỉ là họ chưa cảm thấy cấp bách giải quyết. Điều thứ 2 bạn cần làm sau khi mention họ vào vấn đề là nhấn mạnh nó bằng việc làm rõ độ cấp bách, quan trọng, v.v… 
  • Giải quyết: Phần này tương đối dễ hiểu, bạn giải quyết vấn đề cho họ bằng giải pháp dịch vụ hay là bí kíp nào đó, thuyết phục. 
  • Hành động: Tất cả các đoạn trên sẽ thành công cốc nếu bạn không kêu gọi một vài hành động. 

Dựa vào kỹ thuật trên đây, hầu hết nếu bài nào đơn giản, mình hoàn toàn có thể đáp ứng được từ 80-90% mà không cần suy nghĩ nhiều. Việc tiếp theo chỉ là chọn lọc từ và sắp xếp câu phù hợp mà thôi. 

Khi bạn nghĩ đơn giản theo công thức này, mọi chữ viết ra không còn chiếm phần tự ti nhiều nữa. Vì bạn biết chắc, nó chặt chẽ và theo một hướng nhất định rồi. Đến khi, ngón nghề bạn đã cứng cáp, hãy thoải mái thay đổi tùy thích. 

2,4, Cẩn trọng khi chọn từ ngữ sử dụng 

Là một người viết, bạn phải hiểu sức mạnh của ngôn từ. 

Đặc biệt, khi tiếng Việt là một trong những ngôn ngữ phức tạp nhất hành tinh. Chỉ riêng thể hiện nụ cười thôi, bạn đã có hàng chục hình thái khác nhau như mỉm chi, ha hả, lớn tiếng, hi hi, hê hê, ngoác miệng, v.v… Và mỗi một mô tả đó mang đến cảm giác khác nhau. 

Vậy làm sao để bạn chọn được ngôn từ đúng đắn và phù hợp:

  • Tăng thêm vốn từ bằng cách đọc sách, xem truyện, phim hay là các thể loại báo chí, v.v… 
  • Tham khảo cách người ta dùng ngữ cảnh cho từ nào đó. Liệu có nhất định phải dùng ngữ cảnh đó hay không? Ví dụ, từ “Tấm chiếu mới” một thời gian gần đây mới rộ lên và nó lưu hành thông thường trên mạng xã hội, trà dư tửu lậu của những bạn trẻ, chứ người lớn thì không thể biết được. 
  • Thử sử dụng từ đó cho linh hoạt và nhuần nhuyễn. Bạn sẽ chẳng thể làm chủ được điều gì nếu không thường xuyên làm việc với chúng. 

2.5, Viết trước sửa sau 

Nhiều bạn sa đà vào làm một bài thật hoàn hảo. Từ đó, cứ viết xong lại chỉnh ngay lúc viết. Điều này sẽ hạn chế khả năng của bạn vì cứ bị ngắt mạch viết.

Thay vào tình trạng trên, bạn nên để cho mình tự do viết theo dàn ý đã lập ra sẵn. Sau khi hoàn thành bài, hãy sửa và đó là giai đoạn biên tập sau khi viết rồi.

3, Sau khi viết 

Viết xong bạn cũng không thể dừng lại, việc biên tập cũng như học hỏi sau như nhận feedback là rất quan trọng. 

3.1, Kiểm tra lỗi chính tả và logic 

Đây là 2 việc mình sẽ đánh giá một người làm content hoặc viết. Nếu bạn viết chưa logic, phần trăm người đọc đến cuối không cao. Và nếu bạn sai chính tả, phần trăm người đánh giá thấp câu chữ bạn viết sẽ nhiều hơn. 

Sau khi viết xong, hãy kiểm tra hai lỗi này thật kỹ, bằng việc kiểm tra câu từ bạn nghi ngờ trên từ điển hoặc nhờ ai đó đọc giúp. 

3.2, Nếu được, thì nên tập rút gọn câu từ 

Nếu bài viết đọc lên không gãy gọn, bạn cần phải tập cho mình việc biên tập theo hướng cắt bớt sự dư thừa

Về phần này, mình đã có một bài website siêu chi tiết hướng dẫn từng bước một, bạn tham khảo ở đây nhé! 

3.2, Lỡ nghe feedback không tốt thì làm gì? 

Không phải bài nào mình viết ra cũng tốt. Vậy khi nhận được feedback như thế thì việc bạn nên làm không phải là chỉnh ngay mà là: 

  • Kiểm tra thật kỹ những lỗi này liệu có điều nào phù hợp và không phù hợp. 
  • Phù hợp bạn sẽ lưu lại, tránh mắc lần sau còn không phù hợp thì bạn nên hỏi lại để rút kinh nghiệm. 

IV. Kết 

Vậy là bài viết thứ 2 trong chuỗi Back to Basic Series đã kết thúc rồi. Mình hy vọng qua bài viết này, bạn sẽ hiểu rõ thêm về tầm quan trọng của việc thành thục – làm chủ những kỹ năng cơ bản nhất khi viết. 

Chính nhờ sự tự tin này, khi bạn muốn học điều gì phức tạp hoặc nâng cao hơn, bạn dễ dàng nắm bắt và nắm giữ nó. Khi hoang mang, hãy quay về nhìn lại chính mình và bồi đắp bản thân nè. 

Chúc bạn mỗi ngày đều cảm thấy vui vẻ khi viết lách. 

Cảm ơn bạn đã theo dõi. Nếu bạn có bất kỳ ý kiến/góp ý/chia sẽ nào với mình, hãy liên hệ mình hoặc comment ngay tại bài viết nhé, mình ở đây chờ bạn! 

Jeen Nguyễn, 

===========

Back to Basic Series 

Phần 1: Nền tảng Viết lách cho người mới bắt đầu 

=============================

Note: Nội dung trên thuộc bản quyền của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Nếu thấy các bài viết hữu ích, bạn có thể ủng hộ blog tại đây!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

1 Bình luận

  1. […] Làm chủ kỹ thuật cơ bản, tự tin viết mỗi ngày.  […]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *