Viết Cơ Bản

[Back to Basic Series] Nền tảng viết cho người mới bắt đầu – P1

Reading Time: 8 minutes

Đây là một series hướng về những điều cơ bản nhất của công việc viết lách nói chung và content nói riêng. Càng mong tiến bộ, bạn càng rơi vào cái bẫy của việc ào ào tìm phương án và lẽ đúng sai mà quên đi mất việc nền tảng càng vững, khả năng càng tăng tiến

Với series này, mình hy vọng sẽ giúp được ai đó, có thể đang hoang mang không biết bắt đầu viết từ đâu, hoặc đang lơ lửng mà không biết mình nên bước tiếp như thế nào.

Phần 1 sẽ bao gồm:

1, Tìm lý do tại sao bạn muốn viết. 

2, Cách biến ý niệm viết thành hành động viết.

3, Tầm quan trọng của tư duy logic và cách trau dồi khi viết. 

Bạn đã sẵn sàng chưa? Cùng mình khám phá nào!

I, Tại sao bạn muốn viết lách? 

Mình tin chắc rằng, bất kỳ ai cũng tự hỏi điều này ít nhất một lần khi muốn bắt đầu, khi lửng lơ, hoặc lúc có ý định bỏ cuộc. Tuy nhiên, liệu bạn có đang nhận thức đúng về nguyên nhân thật sự làm bản thân muốn viết chưa?

– Đơn thuần vì chia sẻ cảm xúc, trải nghiệm?

– Muốn viết quảng cáo chuyên nghiệp và kiếm được tiền?

– Vì ai đó khen bạn viết hay?

– Hay vì lỡ yêu ngôn từ… 

Mỗi nguyên nhân trên sẽ mang đến nguồn động lực, cảm nhận và cách đánh giá bài viết khác nhau. Hãy xem xét lại những điều dưới đây nhé:

  • Nếu bạn đơn thuần muốn chia sẻ cảm xúc và trải nghiệm: lượt share lượt like không quan trọng đến vậy. Bản chất của những yếu tố như like/share/comment đều không nói lên hết được chất lượng bài viết của bạn. Nếu bạn luôn vô thức chú ý đến sự quan tâm của người khác về các bài viết của mình, nghĩa là có thể bạn muốn viết để được công nhận/ủng hộ nhiều hơn. Tuy nhiên, cũng chẳng có gì cần e dè. Bạn ghi xuống, “Tôi muốn viết để được công nhận nhiều hơn”. Nhìn rõ ràng về nhu cầu của mình, bạn mới dễ dàng tiếp tục và tràn ngập năng lượng nè.
  • Nếu là viết quảng cáo chuyên nghiệp và kiếm được tiền: Liệu bạn có cần quan tâm đến việc mình có yêu thích văn phong/nội dung/công thức nào đó hay không? Bạn có thể làm chính mình khi nào có một gu nhất định và xác định nó hiệu quả. Việc đi theo một công thức nào đó ở lúc ban đầu là chuyện ai cũng trải qua. Kiên nhẫn một chút, sau này sẽ tốt đẹp hơn.
  • Nếu vì ai đó khen bạn viết hay: Đây là một tình huống rất thú vị mà mình tin khá phổ biến. Vì ngày xưa mình cũng như vậy. Tuy nhiên, nếu bạn muốn đi con đường chuyên nghiệp hoặc lâu dài với viết lách, bạn sẽ sở hữu nhiều lời chê hơn là khen ngợi. Vậy bạn sẽ nhớ đến lần được khen thuở ban đầu ấy chứ, ở mỗi lúc khó khăn?

Mình tin chắc rằng, bạn đã tìm thấy một lý do nào đó để bắt đầu viết. Vậy thì, để tiếp tục động lực hơn, hãy nhìn sâu vào những ý niệm đó một chút bằng cách phân tích và phản biện như trên.

Một khi bạn nhìn rõ lý do này, bạn sẽ biết mình nên làm gì tiếp theo.Và những lúc hoang mang hay muốn bỏ cuộc nhất, đừng quên những lý do bắt đầu.

II, Cách biến ý niệm Viết thành hành động Viết

Ý niệm là mức độ suy nghĩ đơn thuần, muốn làm gì đó.Hình thành ý niệm hành động là một bước ngoặt tốt.

Tuy nhiên, Ý niệm muốn viết thường bị ngăn cản bởi những nỗi sợ hãi sau:

– Không biết viết gì.

– Không biết viết ra có ai đón nhận.

– Liệu nó có hay không ta?

– Rồi mọi chuyện sẽ ổn chứ?

– Thấy không kết quả mấy, thôi làm biếng quá.

– Không biết đâu.

– v.v…

Những cảm xúc hoang mang ập đến và bạn bị nhấn chìm bởi nó, dẫn đến việc khó bắt đầu hơn. Bí kíp của việc biến ý niệm thành động và vượt qua nỗi sợ hãi trên chính là: Mini Habit  – thói quen nhỏ.

Khi muốn viết, hầu hết ai cũng mơ mộng cao xa viết thật nhiều mỗi ngày, con số thường thấy nhất là từ 500-1000 từ. Trên mạng người ta cũng bảo càng viết nhiều càng tiến bộ. Tuy nhiên, bạn sẽ khó đảm bảo được việc duy trì nó, vì sức “Ì” của chính bản thân mình. Thay vì vậy, bạn nên đặt mục tiêu viết được 50 từ cảm xúc/ nhật ký vào khung giờ cố định nào đó thôi.

Đặt ra những thay đổi lớn lao sẽ khiến bạn tốn nhiều năng lượng để nhấc tấm-thân-chưa-từng-thử. Mini Habit cho phép bạn cảm giác mọi chuyện dễ dàng hơn. Ví dụ: thay vì đọc sách 30 phút, thì chỉ đọc 10 trang mỗi ngày. Những thói quen be bé như vậy làm bạn cảm giác chúng đơn giản và dễ thực hiện hơn nhiều. Không có vô vàn chướng ngại như trước đó.

Sau này, khi bạn đã hình thành thói quen viết lách, việc tăng thời gian và số lượng chữ chỉ là điều đơn giản thôi. Bây giờ, hãy thử bắt đầu viết 50 từ cố định ở 1 khung giờ mỗi ngày nè. 

Vậy sau khi hành động viết rồi, bạn nên làm gì. Hãy suy nghĩ thật logic và viết một cách logic. Đó là cách nhanh nhất để bạn viết mà người đọc hiểu được điều bạn đề cập tới.

Tìm hiểu phần kế tiếp để biết tầm quan trọng của logic và cách trau dồi nó.

III, Tầm quan trọng của tư duy logic và cách trau dồi nó khi viết

Bạn có biết: với hầu hết mọi người “ngôn ngữ” thuộc bán cầu não trái và bán cầu não này cũng bao gồm cả “khả năng logic”. Điều đó có nghĩa là để một người có thể hiểu bạn dễ dàng bằng ngôn ngữ, khả năng logic của bạn phải được trau dồi song song với kiến thức chuyên môn và kỹ thuật viết lách.

Có khá nhiều người bắt đầu viết thuộc tuýp sáng tạo – tưởng tượng với bán cầu não phải phát triển. Điều này dẫn đến trong suốt quá trình làm việc, họ dễ nương theo các dòng cảm xúc hoặc viễn cảnh mới mẻ không liên quan đến nhau. Từ đó, kết quả cuối cùng là bài viết lộn xộn, không có trước sau và thậm chí “râu ông nọ cắm cằm bà kia”.

Ví dụ: Tiêu đề bài nói về “Trắng sáng da” nhưng suốt bài viết thì vấn đề này chỉ được đề cập một cách qua loa và ngang bằng với các vấn đề khác hoặc thậm chí đang phân tích về dưỡng trắng thì nhảy qua ý khác có vẻ thú vị hơn.

Đây là điều cần phải thay đổi ngay nếu bạn muốn đi lâu dài và viết lách chuyên nghiệp hơn.

Vậy làm sao để bạn trở nên logic hơn và tránh khỏi các tình trạng trên? Tham khảo các tips dưới đây, giúp mình từ con-nhỏ-ngoài-hành-tinh thành người-trái-đất:

1, Xác định và tập trung 100% vào vấn đề muốn nói 

Tham lam và ôm đồm khi viết khiến bài lan man và rồi bạn chẳng thể logic nổi. Vì đầu của bạn cứ lượn qua lượn lại rất nhiều nội dung khác nhau.

Mình thấy nhiều bạn viết bài theo kiểu “tôi có tất cả những thứ này, bạn thấy bất ngờ không?”.Rất tiếc phải thông báo với bạn, trí nhớ người đọc rất kém, họ chẳng bao giờ nhớ hết cái đống USP/đặc điểm bạn cố gắng nhét vào đầu họ đâu.

Muốn giúp họ ghi nhớ, hãy chọn 1-2 điểm quan trọng nhất và phân tích tập trung vào đó thôi.

Ví dụ: Bạn có một sản phẩm viên uống làm đẹp có các loại thành phần sau: chiết xuất nhau thai cừu, Collagen, vitamin E, vitamin B2, v.v… Hãy chọn cho mình 1 thành phần phân tích nó thật sâu thay vì đề cập đến tất cả. 

Chính việc chọn 1 và chỉ 1 sẽ giúp cái đầu vốn lang thang trở về vị trí cần thiết. Nếu bạn vẫn muốn ôm đồm, thì có thể chia phần trăm cho nội dung. 80% cái này, 20% cái kia chẳng hạn.

2, Muốn viết logic, phải nghĩ logic

Làm rõ các vấn đề sau khi đã chốt được vấn đề muốn nói đến: 

Luận điểm của bạn là gì?

– Tại sao bạn lại có luận điểm đó (luận cứ).

– Dẫn chứng minh họa hoặc ví dụ xác thực.

Ví dụ: 

– Nhau thai cừu giúp da trẻ hóa, đó là vấn đề mình chọn.

– Vậy tại sao nhau thai cừu giúp da trẻ hóa? Nhau thai cừu giúp tăng nhanh quá trình đào thải và thay mới tế bào, tăng sinh Collagen.

– Tại sao quá trình này giúp da trẻ hóa? So với trẻ con, người lớn già đi là vì quá trình thay mới tế bào chậm lại, lượng collagen sụt giảm làm cơ chùng nhão chẳng hạn. Bổ sung nhau thai cừu giúp cơ thể thay mới tế bào nhanh chóng, từ đó tế bào khỏe mạnh hơn, làn da căng đầy từ bên trong v.v…

– Cuối cùng, list ra dẫn chứng, một số ví dụ nghiên cứu gì đó.

Vậy những điều này có được ở đâu: quá trình nghiên cứu của bạn. Vạch ra các câu hỏi trên và trả lời nó trên giấy hoặc bất kỳ đâu bạn đọc và view lại được. Hãy liên tục đặt những câu hỏi tại sao.

3, Lập dàn ý để đảm bảo logic hơn

Sau các bước trên, không nên xông vào viết ngay mà hãy sắp xếp lại các dữ kiện để tạo thành dàn ý, rồi mới triển khai.

Việc sửa lỗi logic trên dàn ý dễ hơn rất nhiều so với một bài viết hoàn chỉnh.

Đó là lý do mà mình luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của bước này, với bất kỳ ai làm việc – học tập với mình.

Bạn có thể tham khảo cách lập dàn ý của mình ở đây.

4, Biên tập, biên tập và biên tập

Điều quan trọng phải nhắc lại 3 lần.

Có nhiều lúc, chúng ta bám vào bài viết hoặc idea của mình và cho nó là nhất. Nhưng chỉ cần bạn bỏ qua nó tầm 1-2 ngày, sau đó đọc lại, bạn sẽ thấy điều bạn từng cho tuyệt vời ấy đầy lỗ hổng.

Vậy nên, tốt nhất là biên tập sau tầm 1-2 ngày làm việc để nhận ra được vấn đề.

5, Thử sức làm content plan

Ở vị trí triển khai, bạn chỉ cần logic trong bài viết mà thôi. Nhưng ở vị trí làm kế hoạch, bạn phải logic trong đường đi nước bước. Ví dụ: bài này xong tới bài nào, đề cập vấn đề rồi giải quyết thế nào…

Chỉ cần đổi góc nhìn rộng hơn một chút, bạn sẽ có cái nhìn toàn cảnh hơn về bài viết, sản phẩm và cả thị trường nữa. Bất kể title của bạn hiện tại là gì, đừng ngại thử sức làm kế hoạch nhé!

Vậy là kết thúc phần 1 rồi, hẹn gặp lại bạn ở phần 2 “Step by step triển khai bài viết hiệu quả”.

Chúc bạn đọc vui!

Jeen Nguyễn, 

=============================

Note: Nội dung trên thuộc bản quyền của Jeen Nguyễn. Bất kỳ việc chia sẻ/sao chép nào ở nơi công cộng chưa xin phép là trái phép. Đừng copy paste ở đâu nhé! Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

3 Bình luận

  1. […] mãi chẳng tiến lên, mình quay về ôn lại những điều cơ bản nhất. Như cách Back to Basic Series ra […]

  2. […] Back to basic series là một loạt bài viết do mình tạo ra nhằm hướng đến newbie chưa nhiều kinh nghiệm/kiến thức hoặc mid-level đang hoang mang cuộc đời.  […]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *