Tâm lý Ứng dụng Working Tips

Cách quản lý kỳ vọng về bản thân khi viết

Reading Time: 9 minutes

Hôm trước, sau khi chia sẻ về việc nên quản lý kỳ vọng dành cho bản thân khi viết trên trang cá nhân, tôi nhận ra chủ đề này khá quan trọng và cần thiết. Vì vậy, tôi thực hiện một phiên bản bài blog dài hơi và đầy đủ hơn để hỗ trợ ai đó đang cần. Bài viết này sẽ bao gồm: 

  • Lý do quản lý kỳ vọng là quan trọng? 
  • Cách thức để quản lý kỳ vọng về bản thân khi viết. 

Mời bạn đón xem! 

1, Tại sao quản lý kỳ vọng về bản thân khi viết quan trọng?

Kỳ vọng dành cho bản thân khi viết có thể là “thuốc bổ” cũng có thể trở thành “thuốc độc”. Tôi tin rằng mình quá hiểu về 2 loại trải nghiệm này. Ẩn sau những dòng chữ có vẻ nhẹ nhàng và bao dung, tôi cũng sở hữu một trái tim và khối óc khát khao khẳng định chính mình. 

Tuy vậy, trải nghiệm của sự kỳ vọng cho tôi thấy rằng: 

“Nếu trông đợi quá mức vào kết quả, tôi có thể đang tự đóng lại tình yêu cũng như sự bao dung với bản thân và mở ra cánh cửa trói buộc mệt mỏi nhất”.  

Bởi vì dù bắt đầu viết lách ở mảng nào (tiểu thuyết, sách, content, copy, blog, v.v..), đều là con đường dài và phải kiên nhẫn mới có thể theo đuổi được. Nhiều tác giả, content writer hay copywriter nổi bật trước đây cũng từng có sản phẩm chưa tốt và cũng từng nhận được những lời chê bai hoặc từ chối, có thể từ nhà xuất bản, biên tập viên, sếp hay khách hàng của họ.

Trong bài tổng hợp các chia sẻ về xuất bản sách của chị Ngân cũng đã đề cập khá nhiều đến vấn đề trên. 

Nếu chỉ vì một vài thất bại mà quyết định bỏ dở giữa chừng thì thật sự đáng tiếc, đúng không? Tuy vậy, việc quản lý kỳ vọng này cũng là một trong những hành trình không hề dễ dàng. Bởi ai, cũng có một niềm mong đợi nào đó với những tác phẩm của mình mà thôi. Ai mà không muốn bài mình viết, nội dung mình sáng tạo có thành tựu nhất định nào đó chứ. Tôi cũng vậy!

Vậy Jeen đã làm như thế nào để quản lý kỳ vọng của chính mình khi viết lách? Đọc chi tiết ở phần dưới nhé!

2, Cách quản lý kỳ vọng về bản thân khi viết 

Như đã đề cập ở trên, tôi là một người đã, đang và sẽ tiếp tục học cách quản lý kỳ vọng của bản thân. Tôi không phải người không có dục vọng chiến thắng. Ngược lại, tôi rất muốn nếm vị ngọt của thành công. Nhưng sự thật của cuộc sống này cho tôi thấy rằng: Nếu không thể đủ bình tĩnh và quản lý được kỳ vọng với chính mình, tôi có thể vì nó mà bỏ cuộc trên chặng đường viết còn nhiều bỏ ngỏ này.

a, Khát khao khi viết của bạn là đúng đắn

Tôi viết bài này không phải để bảo rằng bạn hãy thôi khát khao đi. Mỗi khát khao trên đời (trừ những việc trái đạo đức hay vi phạm pháp luật) đều đúng đắn và có phần hữu ích nhất định. 

Nếu con người không khát khao vượt ra khỏi những điều đang có thì chẳng bao giờ chúng ta được sống những ngày nhàn nhã với nhiều máy móc hay trang thiết bị hỗ trợ như bây giờ. Tất cả những thành tựu vượt bậc của loài người đều đến từ những trái tim biết khao khát một viễn cảnh mới. 

Vậy nên, khát khao về sản phẩm của mình khi viết không có gì là sai cả. Nó nhất định phải xuất hiện. Vì một người mà ngay cả “đứa con tinh thần” của mình còn không yêu quý thì rất khó để anh ta (hay cô ta, hoặc bất kỳ danh xưng nào bạn muốn tự gọi mình) đạt được những thành tựu tốt đẹp hơn trên chặng đường sự nghiệp của mình. 

b, Hãy viết bằng cả tâm hồn nhưng chờ đợi kết quả trong thong thả

Tôi đã mất cả năm trời để chấp nhận rằng mình không có năng khiếu bẩm sinh trong việc viết lách. Tôi từng bị chê rất nhiều cũng từng nhận được nhiều lời từ chối từ khắp nơi chứ chẳng thuận lợi như người khác vẫn tưởng. Tất cả những gì tôi cho bạn thấy ở hiện tại là kết quả của sự học hỏi và rèn luyện từng ngày. Từ nước mắt đến mồ hôi. Từ đêm thức trắng lẫn ngày chạy việc không ngừng nghỉ. Từ lúc tôi chọn viết lách. 

Nhiều người hỏi tôi: “Làm sao để viết được như Jeen?”. Tôi chưa từng ngần ngại chia sẻ tất cả bí kíp của mình, cũng thoải mái nói rằng mình chẳng có đường tắt nào cả. Tôi chỉ viết một cách tập trung nhất có thể và học cách đợi kết quả thong thả hơn. 

Bạn có thể bỏ ra rất nhiều công sức nhưng kết quả không tốt như mình tưởng. Đó là việc bình thường khi viết hay bất kỳ một công việc nào khác: 

  • Viết thật chăm chút từng chữ từng lời nhưng khách hàng hay sếp bảo là viết lại từ đầu đi. 
  • Sản xuất một nội dung bạn nghĩ sẽ được đón nhận nhưng hóa ra rất ít người quan tâm đến. 
  • Khao khát có được sự ghi nhận của kịch bản mình làm nhưng đạo diễn hay giám đốc sáng tạo ném nó qua một bên và chọn một ý tưởng khác. 
  • Hoàn thành một cuốn tiểu thuyết trăm ngàn từ trong hàng năm trời nhưng không nhà xuất bản hay biên tập viên nào hứng thú với nó. 
  • v.v… 

Còn muôn vạn phiên bản khác của việc-không-như-mong-đợi ở sự nghiệp viết lách này. Tuy vậy, giống như tôi hay liên tưởng viết lách với trò đào vàng. Đôi khi, có thể lần kế tiếp bạn sẽ thành công. Ví dụ như câu chuyện về hành trình nổi tiếng của nhà văn J.K Rowling (tác giả bộ truyện Harry Potter) đã bị từ chối bởi 12 nhà xuất bản và đến nhà xuất bản thứ 13 mới thành công.

Sẽ chẳng ai biết được câu chuyện tiếp theo nếu không tiếp tục. 

c, Học cách chấp nhận thất bại như một phần tất yếu

Có một sự thật là các bậc phụ huynh thấm nhuần tư tưởng Phương Đông ít khi nhận thức được việc nên hướng dẫn con chấp nhận thất bại. Đa phần họ dạy con làm sao chạm đến thành công. Và đây chính là một trong những điểm bắt đầu phổ biến nhất của việc: chúng ta là những kẻ không thể chịu nổi một lần thua cuộc. Tôi chính là ví dụ điển hình của việc này. 

Tôi mất hàng năm trời từ tuổi đôi mươi (ở giây phút tôi ngã một cú nặng nề lần đầu trong đời) để chấp nhận sự yếu hèn của bản thân, chấp nhận rằng mình có thể thất bại và học cách đứng dậy sau nỗi ê chề.

Đến tận bây giờ, vết sẹo của lần vấp ngã đau đớn đó vẫn đang âm ỉ trong tôi, chực chờ một ngày bùng phát dữ dội. Nó chưa từng biến mất và vẫn ảnh hưởng đến tôi khá nhiều trong cộng việc cũng như cuộc sống thường ngày. 

Hy vọng rằng bạn – người đang đọc bài viết này – không giống tôi. Bởi thất bại một lần, thậm chí vài chục lần cũng không có nghĩa bạn sẽ không thể thành công trong tương lai.

Hãy chấp nhận nó như một phần tất yếu của cuộc sống – đó mới là hướng suy nghĩ phù hợp trong thời điểm này. Vì dù sao đi nữa, chúng ta chỉ là những con người bình phàm. Và đôi khi, ta chỉ cần thành công một lần trong đời là đủ

d, “Nếu lỡ thất bại, tôi học được gì?”

Nghe có phần sáo rỗng nhưng nếu lỡ thất bại, bạn nên khóc một trận thật to để giải tỏa rồi sau đó lau đi nước mắt và tự hỏi: “Tôi có thể học được gì?” 

Không ai có thể đánh gục ta trừ chính ta. Ở  thời khắc những lời chê bai buông xuống khi bạn trình bày ý tưởng hay bài viết của mình, chẳng có người an ủi nào tốt hơn chính bản thân bạn. Bạn có thể làm lại một lần, hai lần, thậm chí hàng chục lần nữa, miễn bạn không bị cảm xúc thất bại và chán chường làm cho gục ngã. 

Và cách hay nhất là để chiến thắng được cảm giác khó khăn trên là tìm bài học từ thất bại của mình. Nó thật sự hiệu quả với tôi. 

Tôi rất thường xuyên phản tư (reflect) với những bài viết/sản phẩm của mình. Nhất là sau khi gặp phải thất bại hay lời chê. Tôi thường tự hỏi: 

  • Tại sao tôi thất bại với bài viết này? 
  • Điểm nào là điểm chưa phù hợp và ảnh hưởng ở đây? 
  • Liệu có cách nào làm cho nó tốt lên hay không? 
  • Lần sau, tôi nên làm thế nào để không phạm thất bại này lần 2?
e, Không sợ chậm, chỉ sợ dừng

Tôi tiến lên rất chậm, nếu so với các bloggers khác. Một phần vì tôi không đủ siêng năng để sản xuất thật nhiều nội dung. Nếu nói không để tâm đến việc này là nói dối. Tôi để tâm chứ! Nhưng dần dần, tôi học cách “không sợ chậm, chỉ sợ dừng”. Vì dừng lại nghĩa là không còn thay đổi được nữa. Còn chậm vẫn là đang đi. 

Bạn có thể đang tiến lên rất chậm, giống như tôi vậy. Mỗi ngày thu hút được một vài người đọc mới, chứ không phải một trăm hay một ngàn như người ta. Đó cũng là thành công đấy. Chẳng qua chúng ta không chấp nhận nó như một thành công mà mong muốn có sự thay đổi vượt bậc hơn mà thôi. 

Tôi quen nhiều người viết mới và họ thường chia sẻ không thể vượt qua được cảm giác thất bại khi so sánh với người khác. Rồi từ từ cảm thấy những điều mình làm chẳng là gì cả, không đáng một xu. Từ đó, bắt đầu loay hoay và hoang mang không biết nên làm gì tiếp theo. Cuối cùng, trong giây phút rối rắm đó, họ chọn từ bỏ với suy nghĩ “dù sao cũng không thể bằng người ta”

Lại mượn một đoạn tôi rất thích trong sách Không sợ chậm, chỉ sợ dừng” của nhà văn Vãn Tình: 

Nhưng vì ta biết mình bình thường, không thể tinh thông mọi thứ trên đời nên phải đủ cố gắng, đủ kiên trì mới có thể đạt được những thành tựu nhỏ bé. 

Nếu phải đem sức lực và tài năng có hạn của mình để chia đều cho rất nhiều việc, nay làm cái này, mai làm cái khác thì cuối cùng sẽ chẳng có việc gì thành cả.” 

Hãy kiên nhẫn làm công việc bạn đang làm. Rồi bạn sẽ nhận được thành tựu xứng đáng của sự kiên trì mà bạn đáng được hưởng

e, Tập trung vào chính bạn thay vì con đường của người khác

Chắc chắn khi viết và hành nghề viết, sẽ có lúc đôi mắt của bạn vô thức hướng về thành tựu của người khác. Tôi cũng vậy. Tôi cũng hay nhìn những người viết thành công khác và tự nhủ: “Làm thế nào để đạt được kết quả giống họ?”. 

Thế rồi, tôi chợt nhận ra mỗi khi bản thân bắt đầu so sánh với người ta, cảm xúc của tôi trở nên tiêu cực. Với trải nghiệm cá nhân tôi, khi đối chiếu với con đường thành công của người khác, tôi chẳng học hay tiếp thêm động lực gì cả và chỉ ôm những mối lo âu vào người mà thôi. 

Từ khi thấu tỏ được điều này, tôi bắt đầu tạm lánh xa việc ngóng nhìn người khác mà quay về tập trung vào chính mình. Vào con đường mình đang đi, tự hỏi so với tôi ở quá khứ, tôi-hiện-tại liệu đã là phiên bản tốt đẹp hơn hay chưa. Ơn trời, cách này có hiệu quả! 

Người khác đang đi con đường của họ. Chính bạn cũng vậy. Họ có thể đi nhanh hơn bạn nếu đứng từ góc độ bên ngoài nhìn vào nhưng bạn cũng không biết họ đã trải qua điều gì để đi nhanh được như thế. Nên bạn chỉ cần bước đi thật tốt trên con đường của mình là được. 

3, Lời kết

Hy vọng với bài chia sẻ này, bạn nhận được những giá trị mình mong muốn. 

Có thể thời điểm hiện tại, bầu trời trên đầu bạn còn đang mờ mịt cũng có thể bạn đã cố gắng rất nhiều nhưng vẫn chưa thấy lối đi, thì hãy an tâm, mọi chuyện rồi sẽ tốt đẹp lên, miễn là bạn vẫn còn ở đó và chăm chỉ. Giống như Jeen vậy, dù hiện tại vẫn còn nhiều điểm chưa ổn định nhưng sau một năm viết blog, tôi cũng dần nhận ra hướng đi của mình. 

Cá nhân tôi rất thích câu này: “Nếu hành trình nào cũng biết rõ đích đến, thế gian chẳng còn gì thú vị nữa.” Vậy nên, tôi đang cố gắng tận hưởng sự thú vị của việc tìm phương hướng cho chính mình, chấp nhận những lần thất bại, viết với một lòng yêu thích và cố gắng hoàn thiện bản thân từng ngày. 

Mong rằng, mỗi chúng ta đều sẽ vững vàng vượt qua chông gai, cùng tiến về đích đến mình hằng mơ. 

Hẹn gặp lại bạn ở bài viết tiếp theo.

Jeen Nguyễn, 

=============================

Nếu thấy bài viết hữu ích, bạn có thể ủng hộ Jeen một cuốn sách ở trangDonate. 

Lưu ý: Vui lòng tôn trọng chất xám và sáng tạo của người sản xuất nội dung, artist, designer bằng việc KHÔNG SAO CHÉP/COPY/REUP. Tất cả nội dung trên thuộc sở hữu của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Cảm ơn bạn. 

Bạn cũng có thể thích..

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *