Viết Cơ Bản

Cách vượt qua nỗi sợ viết

Reading Time: 8 minutes

Viết có gì đáng sợ? Chẳng có gì trên đời đáng sợ nếu con người không tưởng tượng ra viễn cảnh khi gặp chúng, kể cả …ma. 

Viết cũng vậy. Người viết – bất kể mới tinh hay lão làng – đều sợ các viễn cảnh hơn là hoạt động viết: sợ không được đón nhận, sợ không sáng tạo, sợ chẳng gây được ấn tượng gì, v.v…Thậm chí, nhiều người thừa nhận rằng: họ sợ nhìn thấy một tờ giấy hoặc trang word trắng tinh mà không biết nên bắt đầu từ đâu. 

Điều này sẽ càng trầm trọng hơn với những người viết chuyên nghiệp và kiếm tiền từ việc này. Vậy cách nào để vượt qua nỗi sợ mà hầu như tất cả người viết đều gặp phải? 

Hiểu về nỗi sợ

Mình quan niệm: Muốn vượt qua điều gì đó, bước đầu tiên là hiểu về nó

Vậy nên, mình sẽ bắt đầu từ việc tìm hiểu về nỗi sợ. 

Sợ hãi là cảm giác gì? Là một thứ cảm xúc mạnh mẽ, bao hàm sự lo lắng và tránh né điều khiến chúng ta sợ. Bạn sẽ khó mà kiểm soát được, dù biết nó khá vô lý. 

Cảm giác này thường ập đến khá nhanh. Và lặp đi lặp lại, thậm chí có thể tăng tiến theo thời gian. Biểu hiện cơ thể có thể là rùng mình hay nổi da gà… 

Tuy vậy, nỗi sợ có thể khắc phục và đánh bại được chỉ cần bạn biết cách. 

Mình từng sợ độ cao. Vào thang máy hay đứng trên ban công, mình luôn khó chịu. Sau một thời gian luyện tập, tình trạng này đã được cải thiện rất nhiều. Hiện tại, vào thang máy mình chỉ hơi chóng mặt chút chút và có thể nhìn từ lầu 5 xuống mà không cảm giác nhiều. 

2. Dấu hiệu cho thấy bạn đang sợ viết 

Có nhiều dấu hiệu cho tình trạng này. Liệu bạn có gặp phải các biểu hiện dưới đây: 

  • Mỗi lần định viết, lặp đi lặp lại câu hỏi “Không biết nó sẽ như thế nào nhỉ?” 
  • Lo lắng rất nhiều trước khi đặt bút viết hoặc đánh máy. 
  • Trống rỗng và không biết nên khởi đầu thể nào. 
  • Thường xuyên tưởng tượng các viễn cảnh sau khi bài viết đã được xuất bản, đa phần là tiêu cực: không có ai quan tâm, có lời chê, không được hiệu ứng như mong đợi, v.v… 

Những nỗi sợ này chính là khởi đầu của hội chứng writer’s block. Một tình trạng nghiêm trọng khiến người viết, dù là chuyên nghiệp hay nghiệp dư, cảm thấy khổ sở và khó khăn mỗi lần trải qua. 

Bất kỳ người viết nào cũng có thể gặp phải vấn đề trên. Đó là điều khá bình thường. Ngay cả các tác giả, content creator, copywriter lão làng cũng vậy. 

Vì vậy, khi sợ viết, bạn cứ yên tâm rằng mình không một mình. Điều này gần như là minh chứng của việc bạn coi trọng hoạt động nàymuốn cống hiến sức mình cho nó

Nỗi sợ viết theo từng giai đoạn sự nghiệp 

Có lẽ bạn chưa biết: Hình thức của nỗi sợ chia ra theo từng giai đoạn tương ứng với con đường viết lách. 

Nỗi sợ viết sẽ khác nhau theo từng giai đoạn nghề nghiệp.

Newbie (người mới) 

Bởi vì họ là những người mới bắt đầu nên biểu hiện đặc trưng là:

  • Không biết nên bắt đầu từ đâu. 
  • Chưa nhiều kinh nghiệm. 
  • Thường bám vào “cảm hứng”.

Họ có một niềm tin rằng cảm xúc và cảm hứng khi viết sẽ tạo nên các tác phẩm tốt, sáng tạo và “quào” hơn. 

Chính vì nguyên nhân trên, newbie thường xuyên rơi vào tình trạng: phụ thuộc vào cảm hứng nên ít sản xuất, không tự tin bài viết sản xuất lúc thông thường sẽ ổn. Điều này dẫn đến sự e dè trong việc giới thiệu bài viết đến người đọc hay không có nhiều chính kiến khi bảo vệ sản phẩm của mình ờ thời điểm bị chê trách. 

Mid-level (tầm trung)

Mid-level là cấp trung và đã có một thời gian lăn lộn trong công việc viết lách. Họ có nhiều kinh nghiệm hơn.

Thông thường, họ có khả năng viết bất kỳ đâu, thời điểm nào mà không cần tác động từ cảm hứng.

Tuy nhiên, với lượng kiến thức ngày càng nhiều cùng việc tiến càng sâu vào công việc, họ bắt đầu nhận ra mình dường như chẳng biết gì và có nhiều người giỏi hơn họ đang cạnh tranh cùng một ngành.

Họ bắt đầu so sánh bài viết của mình với người khác, một cách vô thức. Từ đây, dẫn đến nỗi sợ “mình không đủ tốt” hay “sản phẩm không đáp ứng được nhu cầu thị trường“. 

Đây là một trạng thái khá nguy hiểm vì chính những nỗi sợ trên sẽ khiến mid-level e dè vô cùng trong những tình huống cần sáng tạo hoặc đổi mới. Họ sẽ nhìn nhận bản thân không đủ khả năng để làm điều đó. Từ đây, con đường tiến lên và phát triển bắt đầu hẹp lại, vì họ đã mất niềm tin vào chính mình

Master (chuyên gia – lão làng)

Nhiều người tưởng lão làng rồi thì không sợ gì cả. Nhưng không! Con người càng sở hữu nhiều thì càng sợ mất đi. 

Lão làng ở đâu cũng vậy. Họ càng đạt được nhiều thành tựu thì càng sợ việc mất đi những thứ mình đang có. 

Có rất nhiều tác giả, ngay thời điểm đứng trên đỉnh sự nghiệp, đạt được rất nhiều giải thưởng thừa nhận có lúc đã writer’s block cực nặng. Nguyên nhân khá đơn giản là vì họ sợ tác phẩm tiếp theo không thể đáp ứng được người hâm mộ/độc giả của mình. 

Đọc đến đây, có lẽ bạn cũng hiểu được ý của mình muốn đề cập đến trong phần này.

Có lẽ bạn vừa bắt đầu và luôn hoang mang rằng sao người khác có vẻ tài năng thế. Một ngày những người bạn hướng về và theo dõi viết được hàng nghìn từ, sáng tạo được bao nhiêu post social trendy.

Bạn nhìn lại bản thân và tự trách. Từ sự so sánh và tự trách này đâm ra tự ti và sợ hãi. Bạn không biết rằng, có thể người bạn ngưỡng mộ kia, cũng đã hoặc đang trải qua giai đoạn khó khăn của chính họ. Và đặc biệt, họ cũng từng trải qua những nỗi sợ tương tự như bạn. 

Vậy nên, hãy học cách để vượt qua nỗi sợ viết bằng những phương pháp đơn giản – dễ thực hiện mình từng áp dụng dưới đây nhé! 

4. Các bước vượt qua nỗi sợ viết

Viết không gây ra sợ hãi. Hầu hết chúng ta đều đến với viết lách bằng một tình yêu/sở thích. Đầy tích cực! Chỉ là trong quá trình viết, chúng ta dần dần lấp đầy trái tim và khối óc mình bằng viễn cảnh và cảm xúc tiêu cực, bằng óc tưởng tượng phi thường về điều có thể chẳng xảy ra. 

Khi dấn thân vào một lĩnh vực mới mẻ, ai cũng sợ thất bại như một lẽ đương nhiên. Tuy nhiên, không làm thì ai biết được đích đến. Mình tin rằng bạn đã và đang ôm ấp một lòng dũng cảm vô vàn để bước trên con đường này. Hãy theo dõi các biện pháp dưới đây để vượt qua nỗi sợ vô hình cản bước bạn tạo ra những bài viết/nội dung chất lượng hơn: 

Nếu sợ viết, hãy viết đi 

Cách tốt nhất để vượt qua nỗi sợ viết là hãy Viết đi.

Có phải bạn thấy lời khuyên trên rất nửa vời không? Nhưng chẳng điều nào tốt hơn để vượt qua nỗi sợ gì đó là cố chấp lên và làm nó. 

Viết lâu dài bạn sẽ cảm nhận được bản thân không cần cảm hứng như tưởng tượng. Cảm hứng là thứ người sáng tạo cần để tạo nên những tác phẩm để đời (maybe…) nhưng không phải điều kiện đủ. Điều kiện đủ của việc có bài viết tốt là đặt bút xuốngviết trước đã. 

Người viết dựa vào cảm xúc khó trở thành chuyên nghiệp. Vì họ luôn lên xuống thất thường. Không những vậy, họ sẽ từ chối các đơn hàng không-gây-nên-hứng-thú. Cơ hội sẽ hẹp hơn, khả năng phát triển cũng vậy. 

Mình cũng từng viết theo cảm hứng: lúc hứng thì làm, không thì nghỉ. Bạn đoán xem một ngày mình viết được bao nhiêu bài tốt ^^. Sau này, mình xây thói quen mỗi khi mở trang word hay cuốn sổ ra, luôn viết trước đã.

Cứ viết đi. Mọi điều bạn nghĩ. Rồi từ từ hứng thú sẽ tuôn ra, như nấm sau mưa. Dần dần, bạn sẽ thấy hành động viết lách không khó khăn chút nào. 

Giống như sáng tạo. Bạn cứ viết tất cả mọi ý tưởng của bản thân. Rồi dùng phương pháp loại trừ (so sánh với thực tế) để chọn. Đừng giới hạn bản thân trong chiếc khung do chính mình tạo, rồi kêu gào không thể nghĩ gì. Điều đó chỉ làm bạn càng ngày càng sợ hãi và không làm được gì thật sự. 

Hiểu rằng ai đó đang cần bài viết của mình 

Lý do để một người không muốn viết hoặc chia sẻ các bài viết của mình có khá nhiều nguyên nhân. Nhưng hầu như ai cũng cho rằng sản phẩm của mình không hay và chẳng giúp được cho ai cả, viết xong tự đọc tốt hơn.  

Bạn có hỏi ý kiến của …bài mình viết chưa mà tự ý quyết định? Bất kể trải nghiệm, kiến thức hay tâm sự gì đó, đều có ích cho một ai đó ngoài kia.

Mình từng nghe nhiều bạn tâm sự, sợ chia sẻ vì sợ không ai đón nhận. Chẳng phải khởi đầu của việc bạn viết chỉ là vì chia sẻ thôi sao. Việc được đón nhận hay không được xây dựng trên nhiều điều: như chủ đề này phổ biến hay không, ý kiến của độc giả, lượng người quan tâm đến chủ đề đó nhiều hay ít, v.v… 

Nếu bạn viết một bài hay ho mà không chia sẻ giống như bạn không cho tác phẩm của mình thực hiện sứ mệnh của nó vậy. Dù chỉ một người thấy bài viết của mình có ích, mình vẫn sẽ tiếp tục viết và chia sẻ. Vì mình tin, ngoài kia, có ai đó đang cần bài của mình.

Hôm nay không sáng tạo thì ngày mai

Người ta bảo: việc hôm nay chớ để ngày mai. Nhưng nếu bạn là người làm sáng tạo hoặc viết lách, đừng tự trách bản thân vì hôm nay không làm được điều gì hay ho hơn người. Ngày mai tiếp tục nhé! 

Công việc này đòi hỏi bạn phải xây dựng từng chút một nên đừng cảm giác khó chịu hoặc bất lực vì hôm nay bài viết chưa đủ sáng tạo. Cầu toàn cũng tốt nhưng nên có điểm dừng. Nếu bất kỳ ai cũng cầu toàn từng tí một với những nội dung mình sáng tạo, thì có lẽ sẽ chẳng có nhiều tác phẩm ra đời đến vậy. 

Lập kế hoạch, thay vì suy nghĩ 

Một trong những lý do lớn khiến người viết sợ viết là họ không biết viết gì. Vậy thì, hãy lập kế hoạch cho các bài viết của bạn. 

Note các mục sau một cách đơn giản:

  • Chủ đề (topic).
  • Hướng đi (angle).
  • Dàn ý (outline).
  • Ngày đăng (date).
  • Nếu bài của bạn có hình ảnh thì thêm vào

Sợ thường xảy đến khi ta thấy hoang mang. Nếu bạn có kế hoạch rõ ràng và cụ thể thì chỉ cần thực hiện y chang vậy, nỗi sợ sẽ không còn nhiều nữa. Thử xem nhé! 

Kết 

Đối với nỗi sợ viết, bạn không hề cô đơn hoặc chỉ có một mình. Nó là tình trạng chung của người viết, dù ở lĩnh vực hay thể loại nào. Tuy nhiên, nếu không vượt qua, bạn khó tạo nên bài viết/nội dung hay. Vậy nên hãy học cách tin vào chính mình hơn, từng bước viết những nội dung bổ ích và bỏ qua nỗi sợ đi bạn nhé! 

Chúc bạn mỗi ngày đều thật hài lòng khi đọc bài viết của chính mình. 

Xem các bài khác về Viết lách tại đây!

Jeen Nguyễn 

=============================

Note: Nội dung trên thuộc bản quyền của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Nếu thấy các bài viết hữu ích, bạn có thể ủng hộ blog tại đây!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

4 Bình luận

  1. […] Nỗi sợ có nhiều hình dạng khác nhau nhưng đa phần bắt nguồn từ viễn cảnh trong đầu bạn. Cái viễn cảnh đáng sợ như: “Sáng tạo này đã đủ mới lạ và độc đáo chưa?” hoặc thậm chí “Tôi sợ mình không có khả năng sáng tạo”.  […]

  2. […] tin buồn là dù bạn có giỏi hơn thì trên chặng đường viết, bạn vẫn luôn tồn tại nỗi sợ như vậy thôi. Ví dụ như tôi, mỗi khi ra một nội dung mới, vẫn chập chờn các […]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *