Tâm lý Ứng dụng

Kẻ mạo danh – Khi bạn tin mình không xứng đáng thành công

Reading Time: 5 minutes

Impostor Syndrome (tạm dịch: Hội chứng Kẻ mạo danh) có thể diễn ra với 70% dân số thế giới (theo nhà báo khoa học Olivia Godhill). Đó là khi một cá nhân hoài nghi về kỹ năng, thành tích và mức độ xứng đáng có được thành công bản thân có. 

Và mình vừa trải qua nó, gần 2 tuần nay. Đến bây giờ mình mới có thể ngồi xuống để chia sẻ về hội chứng này. Vì mình biết, ngoài kia, nhiều người có lẽ cũng đã, đang và sẽ chiến đấu với nó. 

Trải nghiệm của mình với Kẻ mạo danh 

Mỗi lúc trải qua Kẻ mạo danh, mình tự nhận định thành tích đạt được là nhờ vào may mắn, chứ không phải vì tài năng gì. Mặc dù đã trải qua khó khăn và nỗ lực nhưng mình vẫn vô thức ghim vào đầu một niềm tin rằng: một ngày may mắn sẽ biến mất. 

Vì cảm giác không an toàn, mình yêu cầu bản thân phải đạt được nhiều hơn, làm việc nhiều hơn để chứng tỏ  chính mình không mạo danh. Mỗi khi đọc được ai đó khen mình, suy nghĩ đầu tiên trong đầu mình là: điều đó không đúng, mình chẳng được như vậy. Mình đã trải qua nhiều lần, trong vài năm liền. Và đến 2 tuần này, khi nó trở nên nghiêm trọng hơn, mình mới dũng cảm nhìn vào nó, như hai người bạn lâu năm. 

Một khi gặp phải hội chứng này, bất chấp người xung quanh hoặc kết quả bảo bạn tài năng đầy xứng đáng, bạn vẫn tự thuyết phục:

  • “Đó là tác động khách quan.”
  • “Tôi đang lừa đảo, chứ tôi không giỏi giang như vậy.”
  • “Tôi chỉ là may mắn, mọi nguời nhầm lẫn chăng?”

Đúng với cái tên của nó Kẻ Mạo Danh, bạn cho mình là một người đánh cắp kết quả, đang giả vờ thành tựu chứ hoàn toàn không do tự thân tạo nên. 

Những lớp suy nghĩ đó dần bóp nghẹt bạn và tạo nên áp lực vô hình rằng: một ngày may mắn biến mất hoặc “cú lừa” có ngày bị phát hiện. Cuối cùng. tất cả thành công đang có sẽ tan ra như làn khói hay đám mây. 

Hội chứng này bắt đầu được gọi tên vào năm 1978, tại Hội thảo Chuyên đề mang tên “The Impostor Phenomenon in High Achieving Women: Dynamics and Therapeutic Intervention” (Tạm dịch: Hiện tượng Kẻ Mạo danh trong Phụ nữ thành tựu cao: Động lực và Can thiệp Trị Liệu) của hai tiến sĩ Pauline R. Clance và Suzanne A. Imes (Nguồn: Wiki).

Ban đầu, người ta cho rằng hội chứng này xuất hiện nhiều ở nữ giới hơn nam giới. Nguyên nhân vì định kiến giới vẫn luôn tồn tại và gây áp lực lên người phụ nữ trong công việc cũng như cuộc sống. Tuy nhiên, sau này nghiên cứu chỉ ra, tỷ lệ là cân bằng giữa nam và nữ. 

Hội chứng Kẻ mạo danh ngày càng tăng lên theo thời gian. Nó trở thành một trong những hội chứng phổ biến nhất trên thế giới, gây ra nhiều cản trở tâm lý – hành vi của người mắc phải. 

Theo nghiên cứu, hội chứng này được phân ra nhiều loại hình với các dấu hiệu – biểu hiện khác nhau. Cùng mình khám phá 5 loại phổ biến nhất bên dưới nhé! 

5 loại hình phổ biến của Kẻ mạo danh 

1. The Perfectionist (Kẻ cầu toàn) 

Người này đặt ra cho bản thân những mục tiêu cao khó với tới. Một khi thất bại, họ bắt đầu tự trách và dằn vặt chính mình bằng muôn vàn câu hỏi tại sao. 

Họ sẽ không dừng lại, liên tục trải nghiệm cảm giác đặt mục tiêu – thất bại – tự trách như một vòng xoáy vô hình. Cuối cùng, nếu không giải tỏa, “xoáy nước” đó sẽ nhấn chìm họ trong cảm giác bất lực và nản chí – ngày qua ngày.  

2. The Superwoman/man (Siêu nhân) 

Người có biểu hiện của The Super là nhận nhiều công việc với cấp độ khó khăn hơn mức họ cần.

Đây là cách họ trấn an bản thân, bằng cách làm việc nhiều hơn và nghỉ ngơi ít hơn. Bận rộn giúp họ cảm giác thoải mái như một liều thuốc-bổ-có-độc. Càng uống càng nghiện, càng uống càng yếu ớt dần. 

Việc này gây ảnh hưởng đến tinh thần và sức khỏe của người đó về lâu về dài. 

3. The Natural Genius (Thiên tài bẩm sinh)

Đúng như cái tên, người này tin bản thân phải trở thành thiên tài bẩm sinh. Do đó, họ đánh giá năng lực của mình bằng việc làm một thứ có nhanh chóng và lưu loát hay không.

Họ yêu cầu bản thân phải đạt được một thành tựu nào đó nhanh như một thiên tài. Họ tự đặt nội lực, khả năng và nhận thức của mình cao đến mức khó ai tưởng tượng nổi. 

Chính vì lẽ trên, khi không thể nhanh chóng có được như mình cho rằng, hệ thống cảnh báo trong đầu họ sẽ vang lên và cho mình một con điểm 0 tròn trĩnh.

4. The Soloist (Người cô độc)

Họ nghĩ mình cô độc nên từ chối sự giúp đỡ. 

Đặc biệt, họ tin rằng mình có thể giải quyết mọi thứ một mình, chẳng-cần-ai-cả. 

5. The Expert (Chuyên gia) 

Các “chuyên gia” đánh giá mình dựa trên việc họ biết “cái gì” và “bao nhiêu”.

Họ luôn sợ mình không biết đủ, thiếu kinh nghiệm hoặc hiểu biết. 

Biểu hiện của việc này là họ sẽ chờ mình giỏi hơn mới dám làm hoặc thể hiện điều gì đó. Thậm chí, liên tục tìm kiếm khóa học/sách vở/cách thức để tiến bộ trong chuyên môn công việc mỗi ngày, mỗi giờ, thậm chí mỗi giây. 

Tại sao cần xoa dịu hội chứng Kẻ Mạo Danh? 

Vì bạn xứng đáng thành công và các thành tựu của mình. 

Hội chứng này khiến bạn trốn chạy khỏi thành tích và tự xóa nhòa đi điều bản thân đạt được. Chính điều này, bạn rơi vào vòng luẩn quẩn của niềm tin và cản đường cho bước tiến xa hơn.

Bất kể bạn có làm ra được bất kỳ điều gì, Kẻ mạo danh đều chực chờ bạn và hét vào mặt bạn rằng bạn chẳng xứng đáng có được chúng. Trượt dài trên nỗi thất vọng và cảm giác khó khăn là điều mình đã trải qua. Nó không dễ chịu chút nào. 

Một vài ý kiến tranh luận rằng “Hội chứng Impostor chính là dấu hiệu của sự vĩ đại”, khi bạn không ngừng tự hỏi và ép bản thân phải tiến lên, để xoa dịu đứa trẻ bất an bên trong. Dù vậy, đây cũng được xem là một trong những hội chứng tâm lý gây áp lực không nhỏ lên bản thân và trí não: khi mà bạn liên tục ép chính mình và không hài lòng với kết quả đã đạt được. Vì bạn không làm việc hay cố gắng vì tin rằng mình thành công, mà là để trấn an bản thân.

“Rằng tôi bỏ ra nhiều thật này.”

“Tôi không phải kẻ giả mạo.”

“Tôi không lừa đảo ai.”

Dù thực tế bạn không hề như vậy. Bởi thế, hãy xoa dịu nó, để cảm thấy thoải mái và ghi nhận được thành tựu đã đạt được bạn nhé! 

Jeen Nguyễn,

=============================

Tài liệu Tham Khảo:

  • Tạp chí Quazt

=============================

Note: Nội dung trên thuộc bản quyền của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Nếu thấy các bài viết hữu ích, bạn có thể ủng hộ blog tại đây!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

2 Bình luận

  1. […] nhiên, lý do nào khiến nhiều bạn vẫn e ngại làm Content Portfolio? Đó là sự hoang mang và nỗi sợ mình không có gì ấn tượng để giới thiệu hoặc cảm giác việc làm Portfolio […]

  2. […] và bỏ dở, thiếu tự tin vào chính mình, stress và hoàn toàn có thể rơi vào Hội chứng Kẻ mạo danh hoặc những vấn đề khác nghiêm trọng […]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *