Viết Cơ Bản Tự Học

Mình tự học kể chuyện như thế nào?

Reading Time: 8 minutes

Một câu chuyện có thể được ứng dụng trong việc tạo brand story (câu chuyện thương hiệu), kịch bản (TVC, Tiktok, Youtube, phim ảnh,…), sách, bài viết review dạng storytelling, v.v… 

Tuy nhiên, muốn kể được một câu chuyện hay không phải việc đơn giản và cần trau dồi nhiều. 

Vậy làm sao tự học kể chuyện? Hôm nay hãy giải đáp câu hỏi này cùng mình nhé! 

I, Kể chuyện – một phần tất yếu trong cuộc sống của mình

Mình bắt đầu hành trình kể chuyện lúc cấp 2. Thời đó, mình rất thích đọc tiểu thuyết, truyện tranh và có bao nhiêu tiền đều dùng để mua sách. Một trong số đó phải kể đến cuốn Harry Potter nổi tiếng. Cũng từ tình yêu này, mình đã viết khá nhiều tiểu thuyết …kinh dị. Có hồi, ba má ngủ, mình thì thức tới 2h sáng để viết rồi bị ba bắt gặp và cấm không được đụng đến máy tính nữa. 

Những năm đại học, dù mình vẽ và thiết kế nhiều hơn nhưng mình vẫn không ngừng được việc sẽ kể chuyện qua các tác phẩm làm ra. Bằng chứng của việc này là ở chỗ bài nghiên cứu của mình thường được điểm cao vì giải thích – tạo câu chuyện nhiều, còn phần lên mô hình thì lại không được như mong đợi.

Một vài đồ án mình từng làm như: bao bì múa rối nước (phần giải thích câu chuyện chiếm ½), Bộ trò chơi Địa lý lịch sử Việt Nam (tương tự trò Cờ Tỷ Phú nhưng thay bản đồ bình thường bằng bản đồ Việt Nam. ở mỗi địa danh sẽ hỏi câu hỏi tương ứng để lấy tiền, nhà, phần thưởng là món ăn/quần áo địa phương, v.v…)

Sau này, khi vào làm ngành quảng cáo và sáng tạo nội dung, mình càng nhận ra rõ ràng hơn sự gắn kết của bản thân với kể chuyện và con đường mình đang đi. Ngay cả hiện tại, với blog này,  mình cũng đang kể câu chuyện trưởng thành với bạn. 

Một vài câu chuyện mình đã viết: 

Chỉ có điều, tình yêu thôi chưa đủ, muốn kể chuyện cũng không phải dễ dàng. Mình đã gặp phải khá nhiều khó khăn khi bắt đầu hành trình muốn kể chuyện. 

II, 4 khó khăn khi bắt đầu hành trình kể chuyện 

1, Không biết nên kể như thế nào? 

Đây có lẽ là vấn đề đầu tiên khi bắt đầu kể chuyện: không biết nên bắt đầu, dẫn dắt và kết thúc như thế nào. Nếu bạn mới tập luyện công việc này, cách nào để trở nên tốt đẹp hơn và kể những câu chuyện hay hơn đây? 

2, Không biết mình cần làm gì để kể chuyện? 

Ngày xưa, kể chuyện chỉ gói trên con chữ. Theo thời gian, sự phát triển công nghệ cho ta nhiều lựa chọn hơn như video quay, video animation, podcast, v.v… Vậy chúng ta nên chọn kể chuyện theo cách nào? 

3, Không biết làm sao để tạo nên một câu chuyện hay? 

Một câu chuyện hay là như thế nào và làm sao để nó có thể được đánh giá là hay nhỉ. Mình từng thắc mắc như vậy đấy. Dù rằng mình đã viết khá nhiều truyện, đọc và tham khảo nhiều nhưng vẫn không nhịn được cảm giác mình không biết nên làm gì? 

4, Sự tự ti khi vừa đặt chân vào

Lúc đầu, mình từng cho rằng những câu chuyện mình viết ra có hay chút nào đâu. Khi mình viết, người ta cũng viết được. Mình chẳng có sức cạnh tranh chút nào. Chính sự tự ti này đã làm mình khó tạo nên những câu chuyện hay hơn vì bản thân đâu có tin vào chúng. 

Vậy đâu là cách mình vượt qua những khó khăn trên và học kể chuyện ? Theo dõi phần tiếp theo nhé! 

III, Cách học kể chuyện – có thể áp dụng bất kỳ lĩnh vực và hình thức thể hiện nào

1, Cảm nhận cuộc sống nhiều hơn 

Mỗi sáng thức dậy, mình thường ngồi 5 phút chẳng làm gì cả, chỉ ngồi đó nhìn ra cửa sổ, cảm nhận sự sống xung quanh mình. Nghe có vẻ kỳ lạ không?Nhưng đó chính là cách mình hòa mình vào cuộc sống này. Mình nghe thấy tiếng chim hót, mình nghe tiếng cô bán hàng rao vòng vòng, mình nghe tiếng xe ở xa xa. Mọi thứ xung quanh này tự nó là một câu chuyện. 

Bạn có biết người Đà Lạt bản chất họ rất phóng khoáng không? Bạn có biết ở miền Tây, người ta đãi nhau ăn theo cách rất khác so với các vùng khác trên đất nước mình? 

Việc đi và cảm nhiều hơn rất quan trọng ở chỗ đó. Nếu muốn trở thành một người kể chuyện tốt, trước tiên bạn hãy sống và tận hưởng cuộc sống cái đã. Điều này giúp những câu chuyện của bạn thực tế, sinh động hơn. 

2, Học cách tinh tế bằng việc lưu tâm đến từng chi tiết nhỏ 

Có rất nhiều nhà văn, biên kịch xuất hiện mỗi năm. Tại sao những người nổi bật hơn lại chỉ chiếm một phần nhỏ? Theo mình điều này nằm ở các chi tiết nhỏ họ tạo nên xuyên suốt mỗi câu chuyện. Nhất là nội tâm/suy nghĩ của nhân vật. Từ những chi tiết đó, người ta để ý, phân tích và quào. 

Ở Banana Yoshimoto, đó là giá trị giữa hiện thực và xưa cũ, sự nữ tính và tinh tế của bà trong diễn biến tâm lý khiến câu chuyện thật hơn bao giờ hết. 

Trong phim Reply 1988, chi tiết nhân vật Jung Hwan dỗ mẹ của mình bằng việc cho bà biết mình cần bà như thế nào thật sự đắt giá. Cần phải quan sát tỉ mỉ một người phụ nữ đã làm mẹ mới biết rằng dù tính cách bà ấy có như thế nào, nếu con cái và gia đình vẫn sống tốt khi không có mình, chắc hẳn phải hụt hẫng lắm. 

Những sự tinh tế trên đây không thể trau dồi trong một sớm một chiều được mà nó là cả một quá trình dài. Bạn hãy học quan sát và lưu tâm nhiều hơn nhé! 

3, Tham khảo phim ảnh, tiểu thuyết, chương trình giải trí 

Đây là những nguồn tham khảo phổ biến hiện nay. 

Tuy nhiên, chỉ tham khảo thôi chưa đủ, bạn nên ghi chú lại tất cả những điều bạn thấy hay trong quá trình xem. 

Ví dụ, khi xem Crime Scene của Hàn, mình cũng ghi xuống các chi tiết xây dựng nhân vật khá hay trong chương trình. Ví dụ cô Hoa hậu chuyển giới với ước mơ được đăng quang mà giết người phát hiện mình thực ra là nam, một người phụ nữ chủ tiệm bán gà bị chồng đánh đập phải nương tựa người đàn ông khác v.v… Nhân vật như thế này sẽ không phù hợp khi làm quảng cáo mà thường áp dụng trong các chương trình giải trí, phim ảnh hơn nè. 

Một số cái tên phim thực tế mình hay xem: 

  • Reply 1988
  • Hospital Playlist
  • Khi hoa trà nở
  • WWW Search – Phẩm chất quý cô
  • 30 chưa phải là hết
  • Sherlock Holmes
  • v.v…

Một số TV Shows như 

  • Running man.
  • Crime Scene
  • Hướng về cuộc sống
  • 3 bữa 1 ngày
  • Minh tinh đại trinh thám
  • Thử thách cực đại.

Riêng tiểu thuyết mình đọc nhiều lắm nên không recommend ở đây.

4, Hãy tự hỏi điều này trước khi đặt bút kể

“Nếu gói gọn câu chuyện này trong 1 câu, tôi muốn người đọc tóm tắt điều gì?” 

Câu trả lời đó chính là tinh thần chính của câu chuyện bạn kể. Bạn nên phát triển tinh thần này xuyên suốt toàn bộ câu chuyện để tạo cảm giác đồng bộ, chắc tay cho người đọc/xem. 

Ví dụ, trong khá nhiều tác phẩm truyện ngắn của mình, mọi người thường nhận xét mình là người viết hiện thực, vì điều mình muốn hướng đến là sự gần gũi của đời sống xung quanh. 

5, Xác định các thành phần cấu thành câu chuyện của bạn 

Một câu chuyện thường bao gồm các thành phần dưới đây:

  • Nhân vật (chính, phụ) => ngôi kể? 
  • Bối cảnh (ở đâu, thời điểm nào)
  • Diễn biến (chuyện gì đã diễn ra) 
  • Cao trào (đỉnh điểm của mọi chuyện)
  • Kết (giải quyết vấn đề) 

Bên trong mỗi thành phần trên lại có những lưu ý khác nhau nhưng đa phần bạn phải chọn con đường có chút khác biệt nào đó khiến người xem nhớ mãi. Ví dụ, nhân vật chính bình thường trong một nhóm bất thường hay ngược lại. 

Bạn có thể làm những thẻ nhân vật để dễ theo dõi hơn. Xem minh họa bên dưới. 

6, Xác định xong những thành phần trên thì mình làm outline (dàn ý) 

Tức là lắp ráp tụi nó vào như một dàn ý – cách bạn thể hiện những thành phần trên bằng 1 câu chuyện cụ thể:  

  • Dòng thời gian của câu chuyện: Là theo thứ tự thời gian hay sẽ từ thời điểm hiện tại rồi quay ngược về quá khứ (hồi tưởng – flashback).
  • Thứ tự các nhân vật xuất hiện như thế nào? Cách giới thiệu họ với người xem/đọc (như nhiều phim lịch sử sẽ dùng cách hiển thị tên người đó, chức danh trên màn hình luôn ấy, có loại khác lại giới thiệu giữa các nhân vật với nhau). 
  • Cao trào xuất hiện ở đâu? Khá nhiều câu chuyện bây giờ áp dụng việc đẩy cao trao ngay đầu tiên. Ví dụ, ở phim WWW (Search), cảnh đầu tiên là phiên tòa đang chất vấn nữ chính rất gay gắt. 
  • Kết thúc để người xem hài lòng hay nhớ mãi? Có một vấn đề mình để ý thế này, kết thúc viên mãn hài lòng thì người xem ít nhớ lâu nhưng kết mà day dứt thì người xem nhớ hoài. 

7, Triển khai viết rõ ràng ra từ những điều trên thôi

Sau khi gom đủ các chi tiết trên, bạn hãy viết xuống chúng. 

Đừng sợ việc viết ra không hay như mình tưởng tượng, thậm chí có “củ chuối” đi chăng nữa cũng là câu chuyện bạn tạo ra. Bạn đã bỏ nhiều công sức cho chúng. 

Đồng thời, bản nháp có thể được chỉnh sửa nhiều lần trước khi hoàn thiện mà. Bạn vẫn còn thời gian để chỉnh sửa nha. 

8, Tập luyện từ việc nhỏ lên việc lớn

So với việc tham lam làm việc lớn, mình nghĩ các câu chuyện ngắn và nho nhỏ cũng rất hay.  Cứ viết tốt những câu chuyện như vậy rồi một ngày cũng có thể viết những câu chuyện to lớn hơn, ở một thế giới rộng mở. Ngay cả việc sáng tác được truyện ngắn tầm 1000 chữ hoặc 1 kịch bản cỡ 15 giây cũng là một câu chuyện dài rồi. Nên cứ từ từ thôi nghen. 

Ví dụ, kể một câu chuyện ngắn tầm vài trăm chữ rồi hãy qua truyện ngắn (vài ngàn chữ) rồi lại tiến lên các thể loại dài hơi hơn. Muốn làm kịch bản thì đi từ kịch bản ngắn trước khi đi tới các kịch bản dài. 

IV. Kết 

Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã hình dung được để sáng tác một câu chuyện, mình đã luyện tập và trau dồi điều gì. Mong rằng nhờ chúng, bạn sẽ tạo nên câu chuyện của chính mình. 

Nếu bài viết giúp ích cho bạn, đừng quên để lại comment hoặc ủng hộ mình để blog có nhiều nội dung hữu ích hơn nữa nhé.

Jeen Nguyễn 

=============================

Note: Nội dung trên thuộc bản quyền của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

 

Bạn cũng có thể thích..

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *