Viết Cơ Bản

Nghiên cứu khi viết như thế nào sẽ hiệu quả? 

Reading Time: 8 minutes

Trong quy trình viết của tôi, nghiên cứu thường chiếm từ 50-60% thời gian. Đối với tôi, hiểu tường tận mình đang viết gì, viết như thế nào, đề cập đến nội dung gì, trình bày ra sao, v.v… đều phụ thuộc vào công đoạn nghiên cứu này. 

Vì thế tôi dành khá nhiều thời gian để tìm cách nghiên cứu cho hiệu quả. Bài viết này sẽ làm rõ vài và các tips của tôi khi nghiên cứu cho viết lách. Mời bạn theo dõi phần tiếp theo! 

Tầm quan trọng của việc nghiên cứu khi viết lách 

Nghiên cứu kỹ càng và chuyên sâu sẽ giúp bài viết trở nên logic, thuyết phục và hấp dẫn người đọc hơn. 

Ngoài ra việc nghiên cứu này có thể giúp bạn tạo dựng được lòng tin trong lòng độc giả bằng những luận cứ, dẫn chứng hay ví dụ minh họa thuyết phục nhờ vào mức độ hiểu biết lĩnh vực đó của bạn.

Bên cạnh những lợi ích được nhìn thấy rõ ràng trên bài viết, bạn có thể dựa vào kinh nghiệm nghiên cứu khi viết mà xây dựng cho mình một hệ thống kiến thức trên nhiều lĩnh vực. Việc đào sâu nghiên cứu này cũng tương tự như việc bạn luyện cho mình một bộ lọc kiến thức và thói quen tự học vậy. Tôi tin nó sẽ hữu ích về lâu về dài chứ không chỉ riêng gì viết lách. 

Quan trọng là vậy nhưng nhiều bạn newbie hoặc junior writer vẫn khá hời hợt khi research. Điều này dẫn đến việc bài viết kém chất lượng và không hấp dẫn nhưng bạn cũng chẳng bắt được mạch tại sao.

Đọc thêm bài viết về Tầm quan trọng của research skill.

Tham khảo 5 sai lầm thường gặp lúc nghiên cứu khi viết được đề cập dưới đây và xem thử hiện tại mình có đang vướng phải không nhé! 

5 sai lầm thường gặp ở giai đoạn nghiên cứu khi viết 

Vừa viết vừa nghiên cứu

Vừa viết vừa nghiên cứu là thói quen sai lầm của nhiều newbie, thậm chí các bạn có kinh nghiệm viết tầm 2-3 năm cũng vướng. Bạn cần phải sửa đổi điều này ngay nếu nhận ra bản thân đang làm nó. Vì một thói quen rất khó chỉnh, nhất là khi đó là thói quen xấu. 

Việc vừa viết vừa nghiên cứu sẽ làm ngắt mạch logic-cảm xúc khi viết. Đôi khi, đang viết có đà, tự dưng đi tìm một hồi, quên mất mình đang muốn viết gì. Bài viết sẽ dễ lâm vào tình trạng thiếu logic, thuyết phục hoặc dẫn dắt không hấp dẫn.

Không vận dụng việc tìm kiếm nhờ keyword bài viết

Nhiều bạn không có kỹ năng tìm kiếm thông minh trên trang Google. Điều này dẫn đến việc bài viết không có chiều sâu, thực tế và thậm chí có thể tìm thấy ở bất kỳ đâu. 

Việc search Google không dựa theo keyword chủ đề bài viết cũng là một trong những sai lầm lớn bạn dễ mắc phải. Bạn không chịu list ra các từ khóa quan trọng. Từ đó, bài viết trông có vẻ như chỉ tìm kiếm vài chỗ rồi viết luôn, hoàn toàn không có tính chất informative – nhiều thông tin hoặc đọc lên rất sơ sài. 

Nguồn tham khảo không đảm bảo

Có một lỗi nghiên cứu mà tôi để ý thấy nhiều bạn hay vướng phải lúc dạy học hoặc coaching. Đó là thường xuyên lấy các bài viết SEO hoặc một đơn vị bán hàng nào đó làm nguồn tham khảo. 

Điều này chính là một sai lầm. Thông thường các bài viết như thế giá trị học thuật hoặc kiến thức không cao. Ngoài ra, nếu link chúng về bài website hay blog, chắc chắn Google sẽ chấm điểm uy tín thấp. 

Không làm rõ đường suy nghĩ của mình

Đường suy nghĩ – tư duy của bạn sẽ là đường dẫn dắt người đọc đi trong bài viết. Nếu khi bạn nghiên cứu và list xuống nội dung chính này trên dàn ý hoặc bài triển khai mà đường đi đó không rõ ràng, độc giả đọc bài của bạn cũng đi lắt léo y chang như vậy. 

Câu hỏi tôi muốn đặt ra ở đây là: “Bạn nghĩ người ta có thích đi đường ziczac vậy chung với bạn không hay sẽ bỏ bài bạn đi luôn?” 

Không lưu lại source để tham khảo hoặc dẫn link chi tiết

Nhiều bạn nghiên cứu xong không có thói quen lưu trữ lại, nhất là các link tham khảo sẽ thêm vào bài chi tiết sau này. Nhất là nếu việc nghiên cứu sẽ được làm lúc lên plan – ý tưởng. 

Đợi đến lúc viết lại mất thời gian tìm lại, đọc lại và thấm lại từ đầu. Điều này vừa làm mất thời gian khi viết lách vừa làm uổng phí tâm tư và chất xám bạn đã đổ ra khi research lúc bắt đầu. 

Vậy làm sao để nghiên cứu khi viết hiệu quả hơn, từ đó nâng cao năng suất sáng tạo nội dung? Bạn theo dõi phần tiếp theo nè! 

Cách nghiên cứu khi viết hiệu quả giúp bài logic, hấp dẫn và thu hút hơn

Dưới đây là những tips nghiên cứu khi viết quan trọng mà tôi thường áp dụng trong khoảng hơn 4 năm qua. Tôi thấy chúng rất hiệu quả với bản thân mình và hy vọng với bạn đọc của tôi cũng vậy! 

Nghiên cứu nên tách biệt với giai đoạn viết

Bạn nên tách việc nghiên cứu riêng biệt với thời gian viết. Điều này sẽ giúp tâm trí của bạn tập trung cho một task duy nhất và làm trọn vẹn cho nó. Hai công việc này có tính chất hoàn toàn khác nhau, nếu nhập vô làm một (vừa viết vừa nghiên cứu) sẽ rất khó để làm tốt cả hai. 

Bạn có thể tách ra bằng 2 phương án: 

  • Lên kế hoạch và research luôn một lần cho bài viết theo kế hoạch đó. 
  • Chia giai đoạn: nghiên cứu và viết riêng theo bài. Ví dụ bình thường một bài 1000 từ mất 2 tiếng. Bây giờ nghiên cứu 1 tiếng đầu tiên và viết được thực hiện sau khi đã nghiên cứu xong. 

Tùy vào tính chất công việc hiện tại mà bạn chọn phương án phù hợp với mình nha!

Trước khi bắt đầu search thông tin, nên list ra các keywords quan trọng trước

Keyword là một yếu tố quan trọng góp phần quyết định việc tìm kiếm có mang lại hiệu quả thực sự không. 

  • Khi research để triển khai bài viết, bạn nên lập danh sách các keywords phù hợp với bài viết đó trước. 
  • Sau đó, bạn search một vòng với các keywords trong danh sách xem người ta đang nói gì về cùng chủ đề bạn viết. Bạn nên đi tìm câu trả lời cho các câu hỏi: họ đào sâu chủ đề đó hoặc mở rộng nó ra như thế nào, có khía cạnh nào họ chưa đề cập đến mà bạn có thể khai thác làm bài viết độc đáo hơn hay không, v.v… 
  • Ngoài ra, nên tìm kiếm và tham khảo ít nhất 5-6 bài viết cho 1 keyword. Đừng chỉ tìm đọc 1-2 bài rồi tưởng mấy bài đó cung cấp thông tin chính xác. Một trong những lý do sếp hay khách hàng nhận xét bài sơ sài hay thiếu thông tin là vì đọc và tham khảo ít nguồn quá. 

Với những gạch đầu trên, có thể thấy, keywords phải chất lượng thì lúc search mới chất lượng. Ở đây Jeen sẽ chia sẻ danh sách một số tool để tìm keywords cho chủ đề nào đó: 

Chọn lọc nguồn tham khảo thông tin uy tín-chất lượng

Kinh nghiệm làm việc chủ yếu của tôi ở agency và freelancer. Cả hai công việc này có cùng một tính chất: thay đổi lĩnh vực và chủ đề liên tục. Điều này yêu cầu người làm content writer cứ như con tắc kè hoặc miếng bọt biển có khả năng thấm hút tất cả thông tin-kiến thức nếu muốn bài viết hay ho và hấp dẫn. 

Người ta thường nói: “Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học”. Nhưng ít người nói đến việc phải hỏi đúng người, phải học đúng nơi. Ví dụ, bạn không thể: 

  • Tham khảo kiến thức ngành Marketing ở một website về Nội thất được. 
  • Tìm được bài viết chuyên sâu hay ngành dược phẩm nếu trang đang tìm đến chủ yếu về Showbiz – ngành giải trí. 

Nếu muốn các kiến thức-thông tin mình chia sẻ có tính đảm bảo, xác thực cao, bạn phải tìm nguồn tham khảo có chất lượng và uy tín. 

Một số lưu ý cho nguồn tham khảo bạn nên biết: 

  • Nên chọn nguồn có tính chất trung lập như các tổ chức phi chính phủ, bệnh viện, trường học, v.v… 
  • Dùng công cụ Google Scholar: Nơi lưu giữ các bản báo cáo, tài liệu chuyên ngành, tiểu luận, v.v… của rất nhiều ngành nghề khác nhau. Đúng như câu Google quảng cáo “Tiếp thu thành tựu của các bậc vĩ nhân trên thế giới”.
  • Không nên dùng nguồn từ những trang web bán hàng, bài viết SEO hoặc landing page của nhãn hàng nào đó. Những bài này độ uy tín và khả năng tin cậy của thông tin không cao vì thông thường sẽ được lái theo hướng bán hàng hoặc nguyên nhân tại sao nên mua hàng. 
Nghiên cứu xong nên thu thập và tổng hợp lại trong một file hoặc trang note chỉn chu

Bạn có thể sử dụng 3 công cụ sau để note: 

  • Notion: Tôi thường dùng để ghi chú nội dung chính, lưu lại các link chi tiết tham khảo hoặc nội dung cần đọc thêm. Bạn có thể tham khảo minh họa về việc lưu trữ ở trang Notion với ảnh bên dưới. 
  • Sổ hoặc trang tính: Nên thiết kế kẻ sổ ra làm 2, một bên là điều bạn ghi nhận được, ý chính vấn đề, bên còn lại là thắc mắc hoặc ý kiến riêng của bạn về vấn để đó. Kỹ thuật này, bạn có thể xem thêm trên video chi tiết ở kênh của chị Chi Nguyễn (The Present Writer). 
  • Sơ đồ tư duy: Vẽ mindmap sẽ giúp làm rõ dòng suy nghĩ và yếu tố chính-phụ trong một bài viết (nội dung nào sẽ bao hàm nội dung nào chẳng hạn). Đây là một trong những công cụ nghiên cứu hữu ích nhất đối với tôi. 

Luôn nghiên cứu chủ động để hiểu sâu vấn đề

Nghiên cứu chủ động tức là nỗ lực tìm kiến thức đó, hiểu nó và làm chủ được nó, chứ không phải chỉ copy-paste để cho dày bài viết lên. Rất nhiều bạn khi viết nội dung chuyên sâu hoặc chuyên ngành nào đó sa đà vào việc nghĩ mình chỉ cần copy nội dung có vẻ kêu kêu – khó hiểu là đã “lòe” được người đọc. 

Quan trọng không phải kiến thức bạn trao cho người ta phức tạp như thế nào mà là bạn có giải nghĩa cho họ hiểu được không. Họ phải hiểu bạn đang nói gì thì mới có lòng ham muốn đọc tiếp các bài khác, rồi dần dần xây dựng lòng tin nơi bài viết của bạn và cuối cùng là chính bạn chứ. 

Việc nghiên cứu khi viết lách chính là có mục tiêu như vậy! Giúp bạn hiểu được kiến thức cần viết, nắm rõ và truyền đạt nó một cách dễ hiểu bằng ngôn từ của bạn chứ không phải để cạnh tranh kiến thức hoặc hiểu biết với ai cả. Vì vậy, tuyệt đối đừng làm dày bài viết bằng mớ kiến thức/khái niệm/định nghĩa mà chính bạn còn chẳng hiểu được, để rồi người đọc ngày càng lánh xa. Bạn nên chuyên tâm đọc kiến thức và đào sâu cho chính mình hiểu thì hơn. 

Kết

Việc nghiên cứu khi viết rất quan trọng. Hy vọng qua chia sẻ trên của Jeen, bạn đã nắm được những sai lầm thường gặp và bí kíp để nghiên cứu hiệu quả, giúp bài viết thăng hoa và thu hút hơn. 

Chia sẻ với Jeen ý kiến/thắc mắc của bạn về chủ đề này bằng việc để lại lời nhắn bên dưới nhé!

Tìm hiểu thêm về các khóa học viết cùng Jeen Nguyễn

Jeen Nguyễn, 

=============================

Lưu ý: Vui lòng tôn trọng chất xám và sáng tạo của người sản xuất nội dung, artist, designer bằng việc KHÔNG SAO CHÉP/COPY/REUP. Tất cả nội dung trên thuộc sở hữu của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Cảm ơn bạn,

Bạn cũng có thể thích..

3 Bình luận

  1. Dạ chào chị, em có 3 thắc mắc như sau:

    1/ Nếu em muốn nghiên cứu độc giả và đối thủ , em sẽ suy nghĩ keyword để tìm kiếm nguồn thông tin liên quan đến độc giả và đối thủ đúng không chị? Hiện tại, em đang viết bài review sản phẩm nên rất cần thông tin về Target audience (gồm độ tuổi, thu nhập,…) và đối thủ (gồm tone mood bài review của đối thủ, câu chữ trên bài review, cấu trúc bài review của đối thủ, điểm mạnh, điểm yếu,…) ạ.
    *Sỡ dĩ em có câu hỏi này vì em đang rất bối rối cách nghiên cứu TA, insight và đối thủ ạ T_T

    2/ Trong mục III phần 2, chị có viết là: “nên tìm kiếm và tham khảo ít nhất 5-6 bài viết cho 1 keyword”. Em muốn hỏi là 5-6 bài viết này có cần đầy đủ 100% thông tin liên quan đến chủ đề em viết hay không? Hơn nữa, em có nhất thiết phải tìm 5-6 bài viết không ạ? Vì có 1 số trường hợp, 3 nguồn thông tin thực sự đã đủ cho 1 bài viết từ 1000 từ trở lên. Em biết điều này nhờ đọc bài viết “How to Do Research in 7 Simple Steps” của College Info Geek á chị.

    3/ Từ “đảm bảo” trong câu “Nếu muốn các kiến thức-thông tin mình chia sẻ có tính đảm bảo, xác thực cao,…” có nghĩa là “đầy đủ thông tin” đúng không chị?

    Rất mong được chị giải đáp ạ. Em cảm ơn chị nhiều lắm <3

    1. Chào em,

      Cảm ơn em đã gửi thắc mắc cho chị.
      Câu hỏi 1: Đầu tiên, em phải đi từ sản phẩm của em, ngành hàng của em => xác định TA => xác định đối thủ. Rối mới so sánh. Sở dĩ em bị loạn là vì em có thói quen làm tất cả một lúc và không biết thứ tự ưu tiên. Hiện tại em thử thứ tự của chị thử coi. Ngoài ra, mình nghiên cứu để viết 1 bài nhất định hay để làm plan nọ kia cũng khác nhau. Ở đây cái nghiên cứu đang tập trung vào làm rõ cho 1 bài viết em ạ.

      Câu hỏi 2: Không cần đầy đủ thông tin em, có thể các bài viết liên quan đến chủ đề đó tầm 50% đổ lên là được. Ngày xưa chị cũng có lúc check 3 bài. Nhưng chị nói thật, nếu mình chưa có kinh nghiệm chọn bài tham khảo hoặc chưa có nền kiến thức chủ đề đó. Thì bài viết dựa trên tham khảo 3 bài của mình nó không khác gì ba bài mình đã kiếm được. Tức là kiến thức, những gì chia sẻ nó không có tính sâu sắc và khác biệt. Chính vì vậy, với các em newbie, hoặc các em mới bắt đầu chủ đề mới, cần tìm hiểu nhiều hơn.

      Câu hỏi: Em nên đi search Google thử nghĩa của từ đảm bảo là gì nhé.

      Thank em,

      1. Dạ em cảm ơn chị ạ <3

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *