The Psychology of Ads

[Psychology of Ads 3] Bạn có sợ bị bỏ lỡ (FOMO) không? 

Reading Time: 7 minutes

Tiếp theo 2 bài viết trước về The Psychology of Ads (bao gồm Tâm lý đám đông và Phòng vệ tâm lý), hôm nay Jeen sẽ đưa bạn đi qua một hội chứng quen thuộc và dễ dàng bắt gặp trong quảng cáo: FOMO (Fear of Missing Out – Sợ bị bỏ lỡ). 

Bài viết có sự đóng góp của các tài liệu-nghiên cứu chuyên ngành. Bạn muốn tải về hoặc tham khảo theo dõi mục cuối trang.

Ngoài ra, đây là nghiên cứu cá nhân theo sở thích của Jeen Nguyễn. Bài viết này không có giá trị học thuật. 

I, Tìm hiểu Hội chứng FOMO  – sợ bị bỏ lỡ

Một trong hội chứng tâm lý được hình thành và ngày càng phổ biến hơn dưới tác động của công nghệ – truyền thông. Chính nỗi sợ bị bỏ lỡ này làm ta chạy theo đám đông. 

“Biết tin gì chưa?”

“Trời ơi, chưa xem livestream sao?”

“Rần rần như vậy mà không biết à?”

Những câu nói như thế này hoàn toàn có thể làm một ai đó, nhất là người có hội chứng FOMO, sợ hãi.

Theo lịch sử, con người luôn sợ bị đứng ngoài cuộc và quan tâm vị trí của họ trong xã hội (theo bài viết How FOMO impacts Teens and Young Adults). Điển hình là nếu có 1 đám đông tụ lại, khả năng cao người xung quanh sẽ chạy đến để xem chuyện gì đang diễn ra. Theo dòng phát triển của mạng xã hội, FOMO ngày càng phổ biến và trở thành vấn đề lớn. 

Nếu có những biểu hiện dưới đây, bạn có thể cũng đang vướng hội chứng này

  • Không thể bỏ lỡ khi tin nhắn/email đến, thậm chí ngay lập tức trả lời dù có thể bản thân đang không tiện. 
  • Liên tục kiểm tra thông báo trên trang mạng xã hội. 
  • Sợ hãi hoặc bất an khi không update thông tin/hình ảnh lên trang cá nhân. 
  • Có gì mới là phải theo dõi ngay. 

II, Tại sao ta lại thường sợ bị bỏ lỡ gì đó? 

Đã bao giờ bạn tự hỏi tại sao:

  • Có drama (biến/phốt) là người ta hóng ngay?
  • Các tín đồ không thể bỏ qua em iPhone 13 mặc dù đã có iPhone 12? 
  • Tâm khó bất biến giữa dòng đời vạn biến?
  • Tại sao và tại sao? 

Người ta thường hiểu nhầm rằng FOMO chỉ diễn ra ở tuổi trẻ hay nói chính xác hơn là bất kỳ ai chịu ảnh hưởng của social media (nền tảng mạng xã hội). Tuy nhiên, theo một nghiên cứu của trường đại học Washington (Mỹ): Trên thực tế, không phải tuổi tác hay giới tính, mà là các khía cạnh của nhận thức về bản thân. Ở đây, cụ thể hơn là sự cô đơn, lòng tự trọng (self-esteem) và lòng trắc ẩn (self-compassion) thấp. Điều này có liên quan chặt chẽ đến nỗi lo xã hội rằng người khác sẽ vui vẻ khi không có mình. Tình trạng này chỉ nghiêm trọng và phổ biến hơn ở lứa tuổi trẻ vì còn trẻ thường vẫn còn định hình nhân sinh quan mà thôi.

Tuy nhiên, nếu đề cập đến các vấn đề nhận thức bản thân như self-esteem hoặc self-compassion, có lẽ bạn sẽ hơi không hình dung được nếu chưa từng đọc nội dung về nó. Vì vậy, Jeen sẽ đề cập đến vài lý do đơn giản-dễ hiểu hơn, về cơ bản chúng đều bắt nguồn từ nhận thức sâu trong mỗi người: 

1, Sợ bị thua thiệt và chậm chân 

Cảm giác bị thua thiệt và chậm chân hơn trong việc gì đó so với những người xung quanh là một trong những cảm xúc khiến người ta sợ bị bỏ lỡ nhất. Nhất là khi người xung quanh có hoàn cảnh – xuất phát điểm – độ tuổi giống bản thân. 

2, Lỡ mất cơ hội cập nhật tình hình 

Nếu có một drama (phốt/biến) diễn ra trên mạng, rất nhiều người sẽ đi “hóng” nó. Chính vì nguyên nhân sợ lỡ mất một diễn biến nào đó. Bây giờ cộng đồng mạng hay gọi những người chưa cập nhật tình hình là “tối cổ”. Và tất nhiên, khá nhiều người không muốn mình trở thành người tối cổ như thế. 

3, Sợ lạc lõng trong một đám đông

Hồi cấp 3, phải đến năm 12 (năm 2012) tôi mới có nick Facebook. Tôi không phải là một người high-tech hoặc giỏi cập nhật xu hướng, ngay cả nick Yahoo hay email đầu tiên nhất, tôi cũng phải từng nhờ bạn lập hộ. Tuy nhiên, tôi nhận thấy mình không thích cảm giác trong lớp mọi người đã nhắn tin hẹn nhau trên online mà mình còn phải đợi những cuộc điện thoại.

4, Sợ trở thành người cuối cùng 

Con người đôi khi có tâm lý sợ là người đầu tiên và người cuối cùng. Nhất là trong một cuộc “chạy đua” nào đó, người cuối cùng thường là người chịu thiệt, bị đánh giá.

Vậy ở quảng cáo/marketing, người ta thường vận dụng hội chứng FOMO này như thế nào để dẫn dắt công chúng mục tiêu? Bạn theo dõi phần tiếp theo nhe! 

III, Trong quảng cáo, người ta vận dụng “nỗi sợ bị bỏ lỡ” này như thế nào? 

Những nội dung dưới đây được tham khảo và tổng hợp từ các nguồn tài liệu nghiên cứu khác nhau. Nếu bạn muốn xem tài liệu, đi xuống mục Tài liệu tham khảo bên dưới. 

Tính xu hướng 

Mạng xã hội ra đời có thể được xem khởi đầu hoàng kim của xu hướng. Ngày xưa, khi người ta muốn tạo xu hướng gì đó, nếu không truyền miệng, đăng báo có lượng tiêu thụ cao, mời người nổi tiếng sử dụng hay gửi email thì cũng đi tới từng nơi ở của khách hàng để đăng tải bảng biểu/OOH nhưng thời đó tính lan tỏa không nhanh như bây giờ. 

Hiện tại, xu hướng thay đổi theo ngày, giờ, thậm chí từng giây. Rất nhiều người sẽ cảm thấy khó khăn nếu không cập nhật xu hướng cho bằng anh chị em. Mạng xã hội vừa là ngòi nổ giúp lan tỏa nội dung vừa có thể biến thành gọng kìm siết chặt người làm quảng cáo. Vì phải xu hướng! Vì đôi khi, chỉ cần viral là đã có thể giúp sản phẩm/nhãn hàng của mình được nhiều người biết đến. 

Nếu bạn đang chạy theo xu hướng, tôi mong bạn hãy bình tĩnh một chút nha.

Sự khan hiếm 

Sự khan hiếm làm người khao khát sở hữu. Đó là điều hầu như người bán hàng nào cũng biết. Yếu tố khan hiếm thường được áp dụng trong các content bán hàng theo dạng “Chỉ có x suất, đăng ký ngay kẻo lỡ” hoặc “đóng đặt hàng ngay khi hết lượt”. “x” ở đây phải là số lượng cụ thể đếm được. 

Ngoài ra, bên cạnh việc thông báo trực tiếp, người làm quảng cáo cũng sẽ thường xuyên cập nhật lượt còn lại của đăng ký. Ví dụ “chỉ còn y suất, nhanh chân giữ chỗ ngay”. Việc này sẽ giúp tâm trí người đọc nhớ về việc sản phẩm/dịch vụ đó khan hiếm thế nào và cần sự nhanh nhạy thế nào. 

Yếu tố độc nhất – độc quyền

Nếu giàu thì bạn có lẽ thích hàng hiệu. Tuy nhiên nếu giàu hơn, có lẽ bạn sẽ thích sở hữu món đồ độc quyền chỉ riêng bản thân có. 

Yếu tố độc nhất từ lâu đã trở thành một trong những nhánh quan trọng khi làm content luxury (xa xỉ). Điều này được tác động một phần bởi tâm lý FOMO, sợ bỏ lỡ việc sở hữu độc nhất món đồ giới hạn nào đó, sợ trở thành người đi sau. 

Thời lượng chơi minigame có hạn (tương tự tính khan hiếm)

Điều này thúc đẩy người chơi thực hiện thao tác chơi ngay và không chờ đợi.

Ví dụ: thay vì chơi minigame trong 5 ngày, hãy hạn chế trong 2-3 ngày chẳng hạn.

Thời gian tổ chức dài chỉ phù hợp với contest cần thời gian chuẩn bị và tham dự. 

Những chú chim mồi tung bay 

Chim mồi là những người sẽ “bay” ra hô hào hưởng ứng dưới một bài viết, trò chơi, cuộc thi, v.v… nào đó. Những người này có nhiệm vụ thể hiện mình đã làm rồi, mình đã nhận được giá trị.

Điều đó thúc đẩy người xem cảm thấy bản thân đang chậm chân. 

IV, Kết 

Trên thực tế, hội chứng FOMO (Fear of Missing Out – Sợ bị bỏ lỡ) có ảnh hưởng không tốt nếu xét trên phương diện sức khỏe tinh thần (mental health). Bài viết trên đây của Jeen ở góc nhìn trung lập. Tôi không đánh giá ngành quảng cáo vận dụng các yếu tố/hội chứng tâm lý thế này là sai hay đúng. Vì vậy, nếu bạn có bất kỳ vấn đề nào về bài viết trên, vui lòng hiểu góc nhìn của tôi trước khi để lại lời nhắn. 

Ngoài ra, có thể các ứng dụng trong khi làm quảng cáo còn thiếu xót nào đó vì ở đây tôi đang đề cập đến trường hợp tôi đã trải qua, có kinh nghiệm hoặc tổng hợp – tham khảo được. Bạn thoải mái góp ý nếu gặp được ứng dụng nào đó khác. 

Mong rằng những bài viết về ứng dụng của tâm lý học này trong ngành quảng cáo/tiếp thị sẽ giúp bạn có góc nhìn và kiến thức mới mẻ và hữu ích. Đón xem phần 4 một ngày không xa nhé! 

Hiện tôi vẫn đang chiêu sinh lớp Viết Cơ bản 02 Viết Nâng Cao 01. Nếu phù hợp, bạn có thể tham khảo và đăng ký tham dự.

Jeen Nguyễn 

=============================

Tài liệu tham khảo:

  1. Krasnova H, Wenninger H, Widjaja T, Buxmann P. Envy on Facebook: A hidden threat to users’ life satisfaction?. International Conference on Wirtschaftsinformatik (WI) / Business Information Systems, 2013.
  2. Michael R Hyman Journal of Consumer Behavior (2021). 
  3. Jacqueline Rifkin, Chan Cindy, Barbara Kahn, Fomo: How the Fear of Missing Out Leads to Missing Out (2015) 

=============================

Note:

Vui lòng tôn trọng chất xám và sáng tạo của người sản xuất nội dung, artist, designer bằng việc KHÔNG SAO CHÉP/COPY/REUP. Tất cả nội dung trên thuộc sở hữu của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *