Đọc

[Review sách] Deep Work (Làm việc sâu) – Góc nhìn của dân Marketing Online 

Reading Time: 12 minutes

Đây là cuốn sách mở màn cho năm Tân Sửu của mình. Tại sao mình review cuốn sách Deep Work (Làm việc sâu) của Cal Newport dưới góc nhìn dân marketing online? Vì sách đề cập nhiều đến việc chúng ta đang để các yếu tố gây xao nhãng, cụ thể hơn là internet, gây ảnh hưởng đến năng suất làm việc. Số đông ở thời đại công nghệ thông tin trở thành người làm việc nông hơn là làm việc sâu. 

Và dân marketing online như mình thì càng cần online nhiều. Vậy nên, đây chính là góc nhìn của mình về cuốn sách này. Mời các bạn theo dõi nhé!  

À cuốn sách này có bản tiếng Việt của Alpha Books với tựa Làm ra làm, chơi ra chơi nha. 

Chúng ta có đang dễ bị xao nhãng và khó làm việc sâu? 

Trước tiên, mình sẽ kể một chút câu chuyện của bản thân. Trước khi làm Marketing, mình không online nhiều. Thậm chí, có thời điểm mình xóa hết các ứng dụng liên quan đến internet và mạng xã hội trên điện thoại. Mình cảm giác nó quá gây xao nhãng. 

Sau này, khi mới làm ngành, mình vẫn rất ngại, ít follow các page dù biết chúng làm content của bản thân thú vị và đa dạng hơn. Mình nghĩ thế này: “Làm việc thì làm việc thôi, liên quan gì mà phải follow, mạng xã hội rất hỗn loạn, độc hại lắm.” Tuy nhiên, khi tình trạng bắt trend của mình trở nên báo động đỏ, mình cắn răng hỏi bản thân, “Muốn đi lâu dài với công việc này mà chút thay đổi nho nhỏ đấy không làm được à?”. Thế là mình bắt đầu trên con đường dùng internet và online mạng xã hội gần như 5- 7 tiếng một ngày. 

Lúc ban đầu mình nghĩ rằng kiểm soát thời gian sử dụng chúng không hề khó nhưng hóa ra mình đã nhầm. Mình online mọi lúc, từ việc theo dõi page mình build đang như thế nào, content có lỗi gì không đến việc hóng biến hay drama để bắt trend. Mình sợ bị chậm chạp. Không chỉ yêu cầu từ công việc mà còn là những lúc như trả lời mail sếp hoặc đồng nghiệp cũng vậy. Mình muốn năng suất nhất có thể. Nhưng bạn biết không, công việc chỉ tốt lên khi nào bạn tập trung hết sức một cách nghiêm túc vào việc chính, chứ không phải là việc ngay lập tức trả lời những chiếc email. 

Đó cũng chính là điều mà cuốn sách của Deep Work nói đến trong phần 1. Chúng ta đang quá sa đà vào việc chứng tỏ mình năng suất bằng cách trông có vẻ nhanh chóng hơn như ngay lập tức reply mail, giao tiếp trên các nhóm chat công sở, đi từ cuộc họp này sang cuộc họp khác v.v.. 

Chúng chính là những yếu tố gây xao nhãngphân tán sự chú ý. Điều khiến bạn khó vươn đến trạng thái làm việc sâu. Trong khi đó, làm việc nông cho ra những kết quả tầm thường vì bạn đang làm cái này, đầu óc ngay lập tức chuyển qua khía cạnh khác hoặc lang thang khắp nơi. 

Có bao giờ bạn đã từng:

Đang làm việc gì đó quan trọng (như viết bài chẳng hạn) bỗng dưng nghe tiếng “ting ting” báo tin nhắn messenger, bật lên check ngay hoặc có một chiếc mail đến phải mở ra liền. Sau đó, bạn quên luôn mình đang cần làm gì. Hoặc mỗi sáng bạn thề thốt hôm nay phải hoàn thành hết đống công việc được giao nhưng rồi sa đà vào lướt Facebook, lên Instagram rồi lại dạo qua Shopee hay Lazada. Những lúc như vậy, năng suất làm việc của bạn thế nào?  

Riêng mình, mình chỉ thấy bản thân làm việc một cách qua loa. Mình không dành được nhiều thời gian để suy nghĩ thấu đáo, mà thường bị các tác nhân bên ngoài thu hút sự chú ý, thay vì công việc ưu tiên. Từ đó, kết quả cũng trở nên thường thường. 

Đặc biệt, càng ỷ lại vào Internet hoặc Google càng lười suy nghĩ. Bởi vì tất cả kiến thức hiện tại, trên đó đều có. Bạn cần gì phải nghĩ nhiều nữa. Cơ bắp suy nghĩ teo nhỏ hơn, khả năng sáng tạo – đột phá làm sao còn được như xưa. Vậy nếu, bạn đổi từ trạng thái làm việc thế này sang trạng thái làm việc sâu thì sẽ như thế nào? 

Làm việc sâu giúp gì cho quá trình sáng tạo và phát triển? 

Chúng ta đã nói nhiều về tác động của internet hoặc các tác nhân phân tán chú ý khác lên quá trình làm việc. Vậy theo sách Deep Work, làm việc sâu mang đến điều gì cho bạn và tất nhiên, cả tổ chức bạn đang làm việc? 

Trạng thái làm việc sâu là một trạng thái khá thú vị. Bạn sẽ cảm giác mình như chìm vào công việc, mọi thứ xung quanh có vẻ biến mất không tồn tại nữa. Mỗi khi mình trải qua nó, mình đều cảm thấy rất đã, rất thoải mái và tập trung. Kết quả làm ra cũng sáng tạo và hay ho hơn bình thường. 

Tuy nhiên, đây không phải là trạng thái dễ đạt được. Ngay cả các nhà học giả lớn nhất, như Carl Jung (nhà tâm lý học nổi tiếng), phải tự tạo cho mình khoảng thời gian này bằng cách sẽ ở ẩn một tháng ở ngôi nhà nơi hoang vu ông chuẩn bị. Nhờ quá trình chuẩn “cách ly” với người khác này, ông tạo ra hàng loạt các loạt các kết quả để đời như những tập sách về Tâm Lý Học vẫn còn được nghiên cứu tại trường đại học hiện nay. 

Ngoài Carl Jung, cuốn sách cũng đề cập đến nhiều dẫn chứng người thật việc thật khác liên quan đến điều kiện tự ở ẩn trong chính căn phòng làm việc của mình, không để ai làm phiền dẫn đến trạng thái làm việc sâu và tạo ra những kết quả Vượt Bậc hơn. 

Trong sách, Cal Newport đã nêu ra lý luận rất cụ thể liên quan đến các tác động thần kinh học – tâm lý học – triết học của trạng thái làm việc sâu. 

1, Thần kinh học:

Khi để tâm trí xao nhãng, bạn dễ rơi vào những suy nghĩ không hay hoặc tiêu cực. Ví dụ “tôi đang có những vấn đề này, chẳng biết giải quyết thế nào. Ôi rối rắm quá!”. Vậy là, bạn bỏ luôn việc ở hiện tại mà bạn đang cần tập trung, để lang thang trong dòng suy nghĩ phiền loạn.

Đặc biệt, ở người trẻ, hạch hạnh nhân của họ hoạt động với 2 loại hình ảnh (tích cực và tiêu cực) cùng lúc thì người già, họ chỉ được kích thích bởi sự tích cực. Theo nhà tâm lý Laura Carstensen, bà giả thuyết rằng người lớn tuổi có sự rèn luyện vỏ não để giúp não bộ hướng đến sự tích cực nhiều hơn. 

2, Tâm lý học: 

Trạng thái “cố gắng để đạt được điều gì đó” mang đến cho chúng ta cảm giác hạnh phúc và nhớ mãi hơn là sự thoải mái khi “ở không” như nhiều người cho rằng.

Bạn có thể tự kiểm chứng bằng cách, thử mường tượng lại xem giây phút bạn nỗ lực học tập thi đại học đáng nhớ hơn hay là khoảng thời gian bạn nghỉ ngơi sau khi thi.

Một số bài viết về tâm lý học của mình, bạn có thể xem tại đây!

3, Triết học

Từ xa xưa ở hầu hết các nền văn minh khác nhau, con người luôn phân chia vai trò bằng khả năng thạo nghề. Ví dụ, thợ nề căn bản chẳng biết gỗ được đẽo gọt thế nào vì đó là nhiệm vụ của thợ mộc. Sự thạo nghề đó mang đến giá trị tinh thần thiêng liêng, khiến họ dễ dàng có vai trò không thể thay thế nào đó trong xã hội một cách dễ dàng. Điều đó khác hẳn với thế giới ngày nay khi mà hầu hết chúng ta dễ dàng học được trên 2 nghề một lúc. Chúng ta khó khăn hơn trong việc tìm chỗ đứng cho chính mình. 

Nhưng đây cũng là một lợi thế, nếu bạn có thể làm việc sâu ở thời đại ngày nay, khi bạn tạo ra được nhiều giá trị đột phá hơn người khác. 

Vậy đối với một người làm Marketing Online như mình, dễ dàng bị xao nhãng bởi các task gấp gáp hoặc cần online để bắt trend, mình rút ra các phương pháp thực hành như thế nào ở cuốn sách này? 

Thực hành làm việc sâu với dân marketing cần online

Không cuốn sách nào phù hợp với tất cả. Với cuốn sách này, bạn có thể nhận thấy khi đọc nó, cách thực hành không phải quá hợp lý với những người làm ngành quảng cáo hoặc marketing, khi ta kiếm tiền nhờ internet nói chung và mạng xã hội nói riêng.

Tuy nhiên, làm việc sâu mang đến tác động tốt và kết quả cao nên mình quyết định chọn lọc và triển khai cách để tập trung làm việc sâu nhưng vẫn phù hợp với công việc đang làm. 

1, Phương thức đôi là lựa chọn của mình 

Trong sách Cal đề cập đến 2 lựa chọn làm việc sâu: triết lý hà khắc và phương thức đôi. Hà khắc đúng như cái tên của nó: bạn cách ly hoàn toàn với môi trường xung quanh, không có tài khoản mạng xã hội, kể cả email. Còn phương thức đôi nghĩa là bạn sẽ cách ly theo một giai đoạn cụ thể, kết thúc bạn vẫn rep mail và online mạng xã hội như thường. 

Hiện tại, mình bắt đầu thực hiện điều này theo cơ chế 1-1 hoặc 2-1, nghĩa là 1 ngày không online hoặc 2 ngày không online rồi 1 ngày online. Trong ngày không online, mình cố gắng tập trung làm những công việc cần làm, không check mạng xã hội. Kết thúc quá trình đó, mình online. Hiện tại, dù vẫn đang đấu tranh với cơn ghiền trong người ^^ nhưng việc tập trung hơn và làm việc sâu hơn đã có kết quả. Tốt rồi hén.  

2, Nghi thức giúp làm việc sâu hơn

Mình có khá nhiều nghi thức. Nó giúp bản thân cảm thấy thiêng liêng và dễ bắt đầu hơn. Ví dụ, tối thứ 7 mình sẽ đắp mặt nạ chẳng hạn, hay là mỗi sáng nghi thức của mình đều là thiền 5 phút rồi mới tập thể dục. 

Hãy thiết lập những nghi thức làm việc và bắt đầu công việc của bạn. Chẳng hạn bạn có thể pha một tách cà phê và thưởng thức nó trước khi làm việc, thay vì đang làm lại đi pha cà phê. 

3, Cách giúp bạn có được khả năng ghi nhớ và làm việc sâu hiệu quả hơn chính là chú ý nhiều hơn

Khả năng ghi nhớ của mình khá tốt. Rất nhiều cuốn sách mình chỉ đọc 1-2 lần là hoàn toàn có thể nhớ nội dung sách từ 70-80%. Tuy nhiên, khả năng nhớ mặt người lại cực kém.

Qua cuốn Deep Work, mình mới hiểu hóa ra, do mình đặt trọng tâm chú ý vào sách rất nhiều. Mình luôn để ý từng nội dung, ghi chú lại và mường tượng nó. Ngược lại, đối với người tiếp xúc, mình khá qua loa và không chú tâm nhìn họ. 

Khi bạn chú ý quan sát đến một mức độ nhất định, song song với liên tưởng hình ảnh, bạn có khả năng nhớ rất lâu. Đây là điều chúng ta có thể học được. Đối với dân marketing online hoặc content, nó sẽ có ích. Hiện tại, nhờ điều này, mình có khả năng nhớ được hầu hết những fanpage/brand/phim có gu mình muốn. Vậy là mỗi khi mình cần ví dụ, mình ngay lập tức có thể tìm ra được, mà không cần phải mất nhiều thời gian. 

4, Nên hay không thoát khỏi truyền thông xã hội để làm việc sâu? 

Mạng xã hội như bao điều khác: có lợi và hại. Công cụ chưa bao giờ có tác động đến bạn, nếu bạn không cho nó cái quyền đó. Quan trọng là chính bạn coi nó là một công cụ để làm điều bạn muốn, lấy được kiến thức bạn cần hay là lang thang sa đà và tìm kiếm sự khẳng định hoặc thoả mãn cảm xúc nhất định nào đó. 

Mình luôn thích chữ Vừa Đủ, nếu vừa đủ thì chẳng có gì là quá xấu. Cá nhân mình sau khi đọc xong cuốn sách, vẫn sẽ sử dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Youtube, v.v… để phục vụ nhu cầu cá nhân nhưng mình có một vài rule nhỏ: 

  • Tắt thông báo trên tất cả các kênh. Mình nhận thấy nếu một người nhắn tin cho bạn thay vì gọi điện nghĩa là họ không cần gấp đến vậy. Khi bạn tắt thông báo đi, bạn sẽ đỡ xao nhãng hơn rất nhiều.
  • Chỉ Online vào giờ cố định. Nếu bạn cho phép bản thân lướt ra lướt vô mạng xã hội mỗi ngày, mỗi lúc bạn thích, bạn sẽ chẳng tập trung nổi vô công việc đâu. 
  • Muốn bắt trend, chỉ cần xem một số kênh nhất định. Một vài kênh như Cám chăm chỉ hay là Deadline trong ngày bắt trend rất nhanh, bạn chẳng cần lướt tất cả newfeed chỉ để tìm trend. Mình toàn để ý xem mấy kênh đó làm gì và bắt theo. 
  • Mở mắt ra không lấy điện thoại vào facebook mà là set thời gian đếm ngược để thiền. Thời điểm nguy hiểm nhất để bạn nằm ì trên giường và ôm điện thoại lướt hàng loạt kênh mạng xã hội là khi mới ngủ dậy. Khi mở mắt ra, mình vẫn lấy điện thoại, nhưng mình bấm ngay vô chỗ đồng hồ và ngồi dậy thiền luôn. Đây cũng là một loại nghi thức của mình, để bắt đầu một morning routine khỏe mạnh hơn. Vì mỗi khi mình thiền xong, mình luôn sẵn sàng bắt đầu tập thể dục. 
  • Hãy kiên nhẫn với bản thân. Bạn không bao giờ thay đổi ngay, liền và luôn. Ý chí của chúng ta có giới hạn nhất định. Nó tương tự như cơ bắp của bạn, cần được hoạt động liên tục để ngày càng to lớn và khỏe mạnh hơn. Nếu thời gian đầu, cai nghiện thật khó khăn thì chẳng cần lo, vì bất kỳ ai cũng như bạn cả. Mình cũng như bạn thôi. Cùng cố gắng nhé!

Chúng ta hoàn toàn có thể thiết lập một mối quan hệ tốt đẹp với các trang mạng xã hội mà nhỉ? 

5, Đừng chấp nhận sự hời hợt 

Mình từng là người chấp nhận sự hời hợt. Cuộc sống sao cũng được, tồn tại là được. Công việc sao cũng được, có lương là được, v.v… Nhưng bắt đầu từ một vài năm trước, mình sợ sự hời hợt. Khi hời hợt, bạn bỏ bê chính mình và người xung quanh. Kết quả của bạn bao giờ cũng trên dưới trung bình. Không bao giờ tiến bộ. 

Mình dần chuyển thành người yêu cầu cao trong công việc và cuộc sống. Sau khi kết thúc việc nào đó, mình luôn tự hỏi có cách nào để giúp nó trở nên tốt hơn nữa hay không? 

Tất nhiên, mình chỉ hỏi như vậy khi nào deadline đã hoàn thành hoặc dư thời gian. Vậy nên, bạn có thể làm như thế này để đẩy giới hạn bản thân lên, ngày qua ngày: 

  • Tính toán xem làm việc đó bao lâu, tự set một deadline ít thời gian hơn: Bạn sẽ tự đẩy mình vào quy tắc làm việc sâu để kịp deadline. Lúc gấp, bao giờ bạn cũng chìm sâu hơn để giải quyết nó. 
  • Tự hỏi liệu có cách nào khác tiếp cận vấn đề đang giải quyết: Ngoài hướng đi đó, bài viết này, plan này còn cách nào khác hay không? 
  • Nghĩ tới thời điểm bạn tiến bộ: Tiến bộ chưa bao giờ là thứ ngày một ngày hai. Người tiến bộ luôn là người không bao giờ hài lòng kết quả mình đang đạt được, và hướng đến sự tốt đẹp hơn nữa. Hãy nghĩ đến nhờ công sức hôm nay, bạn làm được nhiều hơn nữa. No pain, no gain, đúng không? 
  • Hãy hoàn thành công việc trước thời hạn đi về: Nhiều người hay đợi đến chiều mới bắt đầu làm. Nhưng lúc đó, bạn chẳng thể làm việc sâu nổi vì có quá nhiều task cần hoàn thành. Set cho mình một deadline trước thời hạn đi về. Ví dụ 5h30 nếu bạn về lúc 6h00 chiều. 
  • Bất kỳ một chiếc mail nào, đừng biến nó thành công cụ nói chuyện trực tuyến. Mình để ý nhiều người xung quanh trả lời mail qua lại liên tục và đó là một sự hời hợt giao tiếp vì trên mail hoặc online bạn khó nói chuyện một cách rõ ràng. Mỗi chiếc mail nên rõ ràng nhất có thể, phân bổ hợp lý, hỏi tất cả mọi thứ bạn cần và làm người trả lời cần suy nghĩ nhiều hơn, chứ không chỉ là những điều trên bề mặt để hai bên rep qua lại cho nhau. 

Kết 

Đối với cuốn sách Deep Work, mình đánh giá nó rất đáng xem với những người cảm thấy mình đi nhanh mỗi ngày nhưng tổng kết lại chẳng có gì thật rõ ràng. Và đặc biệt, nếu bạn là người hay rơi vào vòng xoáy của mạng xã hội, hãy xem cuốn sách này như một công cụ để chọn lọc các phương pháp áp dụng để làm việc sâu hơn và có nhiều kết quả khả quan hơn nhé. 

Đánh giá: 4.3/5. Có một vài khái niệm chưa thật sự phù hợp ở hiện tại vì cuốn sách được viết ra vào giai đoạn đầu của nền kinh tế thời đại công nghệ thông tin. 

Dành cho bạn có nhu cầu đặt sách Deep Work: Tiki

Cuối cùng, chúc bạn đọc vui và hãy chia sẻ ý kiến với mình nếu bạn thích hoặc không thích cuốn sách này nhé!

Xem thêm review khác của mình tại đây!

Jeen Nguyễn, 

=============================

Note: Nội dung trên thuộc bản quyền của Jeen Nguyễn. Bất kỳ việc chia sẻ/sao chép nào ở nơi công cộng chưa xin phép là trái phép. Đừng copy paste ở đâu nhé! Cảm ơn bạn.

Để ủng hộ Jeen Nguyễn, bạn có thể donate tại đây!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

2 Bình luận

  1. […] phá các ý tưởng viết và góc nhìn mới so với các bài review khác. Ở cuốn sách Deep Work (Làm việc sâu) thì là góc nhìn của người làm Marketing Online hoặc ở review sách “Không sợ […]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *