Tản mạn Tâm lý

“Tôi không đủ tốt” –  Rào cản vô hình cản trở gen Y (Millennials) 

Reading Time: 8 minutes

“Đáng ra tôi có thể thành công hơn, chỉ có điều tôi không đủ điều kiện…”

“Nhẽ ra tôi đã tỏ tình với cô ấy/anh ấy, tiếc là tôi không xứng…”

“Cơ hội này liệu có nên nắm không, có lẽ tôi chưa đủ tốt…”

Khác với gen Z (1997-2010) đa phần tràn đầy niềm tin vào chính mình, gen Y (1980 – 1996) hay còn gọi là thế hệ Millennials được sinh ra trong một nhân sinh quan khiêm nhường hơn. Do đó, dù bề ngoài của họ thế nào, trong lòng họ lấp ló đâu đó ý niệm rằng: “Tôi không đủ tốt…”

  • Để yêu một ai đó. 
  • Để xứng đáng thành công. 
  • Để làm điều mình thích 
  • Để hạnh phúc.

Đây cũng chính là một trong những lý do quan trọng khiến gen Y được ghi nhận là mang nhiều lo âu và sợ hãi. Để rồi, có những ngày, họ lay lắt nhìn cuộc sống trôi qua, và hối tiếc ngày đó “sao ta không thử một phen”. 

Hôm nay, mình sẽ cùng nhau khám phá thứ niềm tin tiêu cực này và tìm cách vượt qua nó nhé! 

I, Tại sao chúng ta dễ sở hữu niềm tin sai lầm “tôi không đủ tốt”? 

Theo báo cáo sức khỏe của tổ chức BCBS (thuộc hiệp hội Y tế Mỹ), tỷ lệ người trầm cảm hoặc các bệnh lý liên quan tại Mỹ chiếm đến 47% thế hệ Millennials. Hiện tại, ở nước ta, vẫn chưa có báo cáo hoặc thống kê nào tương tự thế này. Và dù có, tính chính xác cũng không quá cao vì Việt Nam là một trong những quốc gia chưa cởi mở về mental health (sức khỏe tinh thần). Do đó, tỷ lệ người có dấu hiệu giấu diếm, hiểu sai hoặc xem nhẹ chiếm phần nhiều hơn. 

Tuy nhiên, bạn cũng có thể thấy, Millennials tại Việt Nam vẫn được gọi là thế hệ “lo âu”. Vì đâu thế hệ của chúng ta dễ gặp phải các tổn thương tinh thần, lo lắng quá mức và có niềm tin lỏng lẻo vào bản thân hơn thế hệ khác? Dưới đây là một vài nguyên nhân mình đã tổng kết được: 

1, Yếu tố giáo dục từ bé

Trải qua thời gian chiến tranh và hậu chiến tranh khiến ông bà cha mẹ chúng ta nghĩ rằng trong thời bình yên, trẻ con thật sung sướng và tụi nó chỉ cần được đi học mà thôi. Vậy nên, tụi trẻ cần học giỏi, cần phải ngoan vì “ngày xưa, ba mẹ còn khổ hơn nhiều”. Chỉ cần như vậy nhưng những áp lực này thật ra không hề nhỏ chút nào. 

Bên cạnh đó, lối tư duy của người Việt nói riêng và người châu Á nói chung chuộng sự khiêm nhường. Đa phần cha mẹ thầy cô sẽ dạy bạn rằng không nên vui mừng quá mức hoặc tự tin nhiều vào bản thân, bạn nên trả lời thế này khi có người khen mình “Em/Cháu/Mình còn kém lắm, cần nỗ lực nhiều”. Ví dụ như mình, lúc thi xong ai hỏi mình cũng chỉ bảo “cũng được” nghĩa là không quá tốt cũng không quá kém.

Sự so sánh của người lớn cũng là một yếu tố cực kỳ phổ biến làm áp lực tinh thần của thế hệ tụi mình trở nên trầm trọng hơn. Bắt đầu từ khi còn bé, chúng ta thường nghe thấy: “Xem con người ta kìa, vừa học giỏi lại chăm chỉ, còn con nhà mình thì chỉ có việc đi học cũng không xong”. Nếu bạn để ý, sẽ thấy hầu như tất cả những câu bố mẹ hoặc người lớn nhận xét về bản thân, bạn đều nhớ hết và ghim nó vào tiềm thức.

Nếu người lớn liên tục nói rằng bạn chưa đủ tốt, chưa đủ tài năng, chưa đủ xinh đẹp v.v… bạn sẽ có niềm tin này trong đầu, dù âm thầm hay rõ rệt. Cũng giống như việc, một cô gái/chàng trai sống trong gia đình bị bạo hành, cô ấy/anh ấy có xu hướng lựa chọn hoặc đi theo vết xe đổ đó, vì theo họ đó mới là cách tình yêu/tình thân hoạt động. 

2, Môi trường trọng thành tích 

Khá nhiều cuộc điều tra đã chứng minh rằng môi trường có tác động lớn đến tính cách, lối tư duy của một con người. Đặc biệt trên ghế nhà trường vì lúc này tâm sinh lý còn trong thời kỳ hình thành và chịu nhiều tác động. 

Không thể phủ nhận một sự thật rằng, trước đây và ngay bây giờ, không ít người hữu tư duy thành tích.

Mỗi chúng ta đều mong muốn là một “phiên bản tốt nhất” và đáng ngưỡng mộ nhất. Mỗi chúng ta đều mơ hồ cần một điều gì đó để chứng minh bản thân lúc nhỏ có lẽ chỉ là những con điểm cao và theo thời gian nó biến thành giàu có, chức vị cao, quyền thế, mối quan hệ rộng, v.v… 

Từ nhỏ đến lớn, thước đo giá trị của một con người chưa bao giờ là chính họ mà là những thành tích/thành tựu họ đạt được. Chính vì điều này, ta sở hữu trái tim yếu ớt nhất chống chọi với những nhu cầu/khát khao lớn lao nhất

3, Sự bùng nổ của công nghệ, mạng xã hội và internet

Ngày xưa, khó để một người biết được người khác làm gì đi đâu và sống như thế nào. Ngày nay, chẳng khó để theo dõi cuộc sống của một người nếu họ hoạt động nhiều trên các trang mạng xã hội phổ biến như Facebook, Instagram, Zalo, v.v… 

Chính việc nhìn thấy người khác, con người đâm ra so sánh lẫn nhau. Với sự trưởng thành theo thời gian cùng yếu tố được giáo dục từ bé, gen Y rất dễ lâm vào tình cảnh cho rằng bản thân chưa đủ thành công, xinh đẹp hoặc hạnh phúc. 

Nói một chút về việc tại sao gen Z lại ít chịu tác động vấn đề này hơn và họ hoàn toàn có thể tạo những lời đùa làm câu chuyện nhẹ đi thay vì giấu trong lòng như thế hệ trước. Khá đơn giản thôi là vì họ sinh ra trong thời đại bùng nổ thông tin. Đa phần phụ huynh của họ là những người thuộc gen X thậm chí đầu của Y. Quá khứ bị so sánh và thành tích nhiều khiến những bậc phụ huynh mong mỏi con được hạnh phúc và cởi mở nhiều hơn. Đó là sự tác động thế hệ trước lên thế hệ sau.

II, Tác động của “Tôi không đủ tốt” 

“Tôi không đủ tốt” là một thứ niềm tin độc hại và tiêu cực. 

Nó không phải là sự khiêm tốn như nhiều người tưởng mà là sợi dây trói chặt niềm tin của bạn. Nó sẽ khiến bạn bỏ lỡ những cơ hội, khó quyết đoán và đi đến các nấc thang mới trên cuộc đời. Vì bạn không tin vào chính mình

Bất kỳ một lúc nào, đáng sợ nhất không phải là cả thế giới không tin bạn, mà là bạn mất niềm tin vào bản thân. Khi đó, bạn chẳng dám làm gì cả, không dám chấp nhận lời yêu, không dám thể hiện bản thân, không dám chấp nhận hạnh phúc, v.v… Dần dần, bạn rất khó thực hiện bất kỳ điều gì trên đời.

Sau đó, bạn bắt đầu rơi vào vòng luẩn quẩn không tên mang dấu ấn “hoài nghi bản thân”. Bạn cho rằng mình không bằng người khác, bạn so sánh mình mọi lúc. Chính những lúc niềm tin yếu ớt nhất là lúc bạn dễ rơi vào các vấn đề về lo âu, trầm cảm, v.v… nhất.

III, Phương pháp để vượt qua nỗi sợ “Tôi không đủ tốt” 

1, Tập thở sâu và Thiền định 

Thiền định sẽ giúp bạn có được sự an tĩnh trong tâm hồn. Nếu bạn đang gặp phải loại tâm lý “không đủ tốt”, bạn nên học thở và thiền. 

Mỗi khi bạn cảm nhận trở nên mất bình tĩnh hoặc sợ hãi vì chưa đủ lòng tin vào bản thân, bạn có thể dừng lại một chút và hít thở thật sâu. Mỗi lúc nhận được công việc mới nào đó có tính thử thách, mình thường làm như vậy. Mình sẽ hít thở sâu và tự nhủ: “mình làm được và xứng đáng”. 

Chính vì những lần tự nhủ như vậy, mình cảm thấy tốt hơn một chút và sắp xếp được vấn đề một cách rành mạch chứ không để cơn sợ hãi chiến thắng mình như trước. 

Sau khi bạn tập thở một cách chậm rãi, bạn sẽ dễ nhìn thấy được mình muốn gì nhất. 

2, Lắng nghe tiếng nói trong bạn

Bạn có một câu chuyện trong lòng. Bạn cần nghe tiếng lòng mình, chứ không phải những giá trị bên ngoài. Thay vì so sánh bản thân với người khác, chỉ có lòng yên lặng thì bạn mới giữ vững lòng tin với chính mình. 

Làm thế nào bạn có thể nghe tiếng lòng mình hiệu quả hơn? Bạn có thể làm 

  1. Hạn chế và hiểu đúng về mạng xã hội: Mạng xã hội chỉ là một phần nhỏ cuộc đời của ai đó, cũng như bạn hay mình, có ai lại chia sẻ những chuyện buồn hay bực bội lên đó đâu. Vậy nên, đừng dùng một phần cuộc đời người khác và so sánh với toàn bộ đời mình. 
  2. Dành một ngày nào đó, ngồi yên tĩnh, lắng đọng để nghĩ về chính mình: Cuộc sống quá xô bồ và ồn ã mỗi ngày làm chúng ta ít thời gian dành cho bản thân. Nếu bạn muốn lắng nghe tiếng lòng mình, không cách nào hơn là dành một ngày yên tĩnh để nghĩ về toàn bộ mọi thứ của mình. 

3, Chấp nhận bản thân với việc học cách chấp nhận điểm yếu/sai lầm

Bạn là người bình thường nên có điểm mạnh và điểm yếu.

Sống mỗi ngày, bạn cũng sẽ có những thất thố/sai lầm. 

Chúng ta thường tự nhủ hằng đêm: “Sao tôi lại làm thế nhỉ? Đáng ra tôi nên ít cảm xúc hơn, thành công hơn…”

Ta cứ liên tục tự hỏi, rồi liên tục tự phủ định chính mình vì điểm yếu và sai lầm đã qua. Mình cũng có những lúc như vậy. Sau này, mình học rằng, việc mình ít cảm xúc hơn người khác cũng là một điểm riêng biệt, là một điều đáng trân trọng mình đang có. Ai mà không từng yếu đuối nên việc bạn có yếu đuổi một phút nào đó trên đời cũng có sao đâu nè! 

4, “Không đủ có sao!”

“Không đủ” là bình thường, là không sao, là ổn. 

Bất kỳ ai trên đời cũng vậy. Không một ai hoàn hảo, hoặc ít nhất bản thân họ luôn thấy họ thiếu xót hay có yếu điểm gì đó. 

Không ai là đủ cả! Nên bạn không đủ có sao đâu.

5, Luyện tập lòng biết ơn

Việc thực hành lòng biết ơn mỗi ngày sẽ giúp bạn dễ dàng nhìn nhận chính mình hơn. Nhờ việc này:

  • Bạn biết mình có những điều thật đáng trân trọng. 
  • Bạn biết mình có những người thân yêu bên cạnh. 
  • Bạn biết có bao nhiêu điều tươi đẹp trên đời. 
  • Bạn biết rằng, mình còn sống và trân quý từng hơi thở.

Bắt đầu từ hôm nay, mỗi ngày hãy viết ba – năm dòng biết ơn mọi điều xung quanh mình. Từ gia đình đã yêu thương bạn, bữa ăn ngon lành nóng hổi, cơn mưa mùa hạ mát lành, chăn êm nệm ấm ngủ ngon mỗi ngày, hơi thở nóng ấm trên cánh mũi, v.v… 

Chỉ cần thực hành điều này, mình tin rằng bạn sẽ nhìn thấy sự khác biệt trong từng chi tiết nhỏ mình trải qua. Bạn sẽ thấy cuộc sống tốt đẹp hơn, từng ngày một. 

III, Kết 

Hãy yêu thương chính mình nhiều vào bạn nhé! Vì bạn là điều tuyệt vời nhất mà bản thân đang có. 

Bạn dù chưa đủ cũng không sao vì ngoài điều chưa đủ đó, bạn còn còn biết bao điều tốt đẹp khác. Mình luôn hy vọng, mỗi chúng ta sẽ luôn tin rằng: mình xứng đáng với tất cả mọi điều trên thế gian nàykhông bao giờ có việc bạn không đủ tốt để làm gì đó

Hy vọng bài viết này sẽ chạm đến ai đó đang cần nó. Khi bạn nhìn thấy những dòng này cũng là lúc chúng ta có duyên với nhau. 

Xem thêm các bài viết về tâm lý của mình ở đây hoặc hãy liên hệ với mình và đừng ngại chia sẻ nhé!

Jeen Nguyễn,
=============================

Note: Nội dung trên thuộc bản quyền của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Nếu thấy các bài viết hữu ích, bạn có thể ủng hộ blog tại đây!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *