Viết Cơ Bản

Để có văn phong riêng

Reading Time: 8 minutes

Văn phong cá nhân tạo cho người viết một chỗ đứng nhất định trong thị trường kiếm tiền nhờ con chữ.

Thông qua bài chia sẻ nhỏ dưới đây, hy vọng bạn có thể hiểu hơn và xác định được văn phong cá nhân của mình. Từ đó, tạo nên dấu ấn riêng trên sự nghiệp viết còn nhiều gian nan phía trước.

Văn phong riêng (giọng viết) là gì?

Văn phong là chất giọng bạn dùng để viết và truyền tải cảm xúc của mình thông qua con chữ. 

Nó thường được thể hiện như một đặc trưng của mỗi người viết. Có người sẽ dùng tông giọng có phần xa cách khó gần, có người sở hữu tông giọng nhẹ nhàng đáng yêu, có người lại mang chất văn sâu lắng và chiêm nghiệm như thể đi qua cả một đời ví dụ như nhà văn trẻ người Hàn Kim Hye-jin tôi vừa đọc trong cuốn Về nhà với mẹ dạo gần đây.

Thông thường, văn phong thể hiện cá tính và con người của tay viết. Khi đọc, độc giả sẽ cảm nhận được điều này và họ nhận xét cho chúng ta biết văn phong của ta có đặc điểm như thế nào. Ví dụ tôi được đánh giá có lối viết rất logic và không quá cảm xúc.

Tôi đã từng đọc được các tác giả như Banana Yoshimoto mang theo sự nữ tính đầy trăn trở, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư thì sở hữu chất giọng chân chất và đầy miền Tây, v.v…

Văn phong riêng quan trọng và nhất định phải có không?

Thật ra, đối với tôi – một người làm content cho …nhiều người/tổ chức khác, văn phong riêng chưa từng là yêu cầu nghề nghiệp của tôi. Bởi vì tôi nói thay chất giọng của sản phẩm, thương hiệu chứ hoàn toàn không phải của chính bản thân tôi.

Đó là điều đầu tiên bạn nên biết về việc xác định văn phong: “Công việc bạn đang làm có thực sự cần điều đó hay không?”. 

Nếu bạn là copywriter hoặc content writer, khả năng cao bạn không cần điều này lắm đâu nên đừng sa đà vào để bị rối loạn danh tính viết lách (điều này chắc tôi sẽ chia sẻ ở một nội dung nào đó khác). Cái bạn cần là tone mood trong marketing mà tôi đã viết một bài cực kỳ chi tiết ở đây.

Nhưng nếu bạn muốn trở thành tác giả sách, nhà văn, nhà thơ, v.v… bạn sẽ cần luyện cho mình một văn phong riêng biệt không lẫn với ai. Điều đó là một trong những dấu ấn riêng của bạn trên văn đàn và giúp bạn có chỗ đứng riêng của mình trong lòng độc giả. Họ sẽ nhớ về bạn với một vài ấn tượng nhất định. Và sự thật là đôi khi bạn phải theo đuổi sự nghiệp viết cả đời để sở hữu điều này.

Tuy vậy, tôi và nhiều người viết chuyên nghiệp khác – theo thời gian – vẫn sẽ định hình được văn phong riêng của mình, dù làm các công việc không quá cần thiết đến văn phong riêng biệt như trên.

Khó hay dễ để sở hữu văn phong cá nhân và riêng biệt?

Có lẽ không khó nhưng cũng không dễ. Vì giọng văn được định hình theo thời gian bạn làm quen với viết lách và làm bạn với con chữ. Bạn càng luyện nhiều, thường xuyên đánh máy, thường xuyên viết lách thì giọng văn càng dễ được hình thành.

Ngoài ra, chưa chắc giọng văn bạn đang hình thành là cá nhân hóa và riêng biệt nhất. Tất cả chúng ta đều biết trên thị trường này, có rất nhiều người đã, đang và sẽ viết. Đôi khi chất giọng bạn đang sở hữu và những tưởng nó là độc nhất lại hoàn toàn có thể bắt gặp ở một tay viết nào đó khác ở ngoài kia.

Điều này cũng không hề xấu xí mà đôi khi sẽ trở thành động lực cho bạn phát triển khả năng viết của mình nên đừng lo nhiều. Tôi từng được nhận xét là có giọng văn khá giống tác giả Tuệ Nghi và đối với tôi đó là một lời khen có cánh giúp tôi thêm mong muốn phát triển khả năng viết của mình.

Làm thế nào để xác định và rèn dũa văn phong riêng?

Vậy làm sao để bạn có một văn phong – giọng viết riêng biệt cho mình và sở hữu tiếng nói riêng giữa một rừng đầy các tay viết tài năng khác? Dưới đây là hướng dẫn cơ bản nhất mà ai cũng có thể làm được ngay từ bài viết hôm nay.

Đọc thật nhiều để xác định hình mẫu văn phong bạn thích

Để xác định văn phong cá nhân riêng biệt, bạn có thể bắt đầu từ việc tạo cảm quan về văn phong tốt đến từ việc đọc nhiều. Bạn đọc từ sách đến tiểu thuyết, từ văn học Việt Nam đến thế giới, từ những tác phẩm ngôn tình ba xu đến tượng đài kinh điển…

Nếu bạn muốn trở thành một người viết chuyên nghiệp, việc đọc thật nhiều – bất kể loại hình nào – khá quan trọng. Điều này đã từng được nhà văn nổi tiếng thế giới người Nhật – Haruki Murakami nhắc đến trong một bài viết của mình về việc trở thành một tay viết: So what shall I write about (Vậy thì tôi sẽ viết gì đây?.

“Quan trọng là phải cày xới càng nhiều tiểu thuyết càng tốt trong khi bạn còn trẻ. Mọi thứ bạn có thể đặt tay vào—tiểu thuyết lớn, tiểu thuyết không lớn lắm, tiểu thuyết ba xu, không quan trọng (gì hết!), miễn là bạn còn đọc. Hấp thu nhiều câu chuyện nhất có thể. Làm quen với thật nhiều tác phẩm lớn. Với thật nhiều tác phẩm tầm thường. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhất của bạn. Qua đó bạn sẽ phát triển được các cơ bắp tiểu thuyết căn bản mà nhà văn nào cũng cần. Xây dựng nền móng cho mình. Củng cố nó trong khi bạn còn thời gian rảnh rỗi và mắt bạn còn tinh. Viết cũng quan trọng, tôi đoán, nhưng cái đó có thể để sau—không việc gì phải vội.” – trích trực tiếp từ bài viết của Haruki Murakami và bản dịch của Nguyễn Huy Hoàng. 

Xác định điểm đặc trưng của hình mẫu và bắt chước

Khi tôi học thiết kế, có một kỹ thuật sáng tác chúng tôi thường áp dụng trong giai đoạn ban đầu nhất – khi chưa định hình được phong cách cá nhân: copycat. Chúng tôi (những nhà thiết kế hoặc họa sĩ trẻ) yêu thích một hình mẫu nhất định nào đó, bắt chước và biến hình mẫu ban đầu thành chất riêng của bản thân.

Tôi nghĩ bạn nên bắt đầu định hình hình mẫu lý tưởng từ một cái tên tác giả nào đó bạn yêu quý. Ví dụ, tôi từng nhận định mình là người viết hiện thực và theo đuổi lối văn phong này bằng cách nghiên cứu các tác giả Nhật Bản hay là nhà văn Nguyễn Ngọc Tư…

Bạn đã định hình được hình mẫu giọng văn lý tưởng của bản thân. Bạn thử tập xác định điểm độc đáo – đặc trưng của chất giọng đó và lý do tại sao bạn thích. Có thể là vì cách xưng hô đặc biệt hơn theo cách vùng miền nào đó hoặc đơn giản là lối viết thường nhấn mạnh các tính từ… Việc của bạn bây giờ là đọc cho thật kỹ và tìm điều tạo nên sự khác biệt mà chính bạn cảm nhận được từ giọng văn đó.

Sau đó, hãy bắt chước sự độc đáo mà bạn đã rút ra được, trên các bài viết của mình.

  • Bạn cần sự logic ư? Chúng ta sẽ viết nó.
  • Bạn cần sự tinh tế và nhẹ nhàng ư? Chúng ta sẽ viết nó.
  • Bạn cần sự chậm rãi sâu lắng à? Chúng ta sẽ viết nó.
Luyện tập viết lách mỗi ngày

Luyện tập viết lách hàng ngày mới chính là cầu nối nhanh nhất đưa bạn đến với văn phong riêng biệt của mình.

Bên cạnh việc xác định một hình mẫu lý tưởng và những yếu tố cấu thành nên hình mẫu đó, bạn cần chuẩn bị những khoảng thời gian nhất định trong ngày để luyện tập.

Ví dụ như ngày trước tôi chọn cho mình khung giờ sáng sớm – từ 5h đến 6h – trước khi tôi đi làm công sở ngày 8 tiếng và viết cho những người khác.

Khi luyện tập viết, lưu ý những chi tiết nhỏ

Đôi khi, bạn bỏ qua việc chỉnh thể tuyệt hảo được tạo nên từ những chi tiết rất nhỏ. 

Trong văn phong và điều tạo nên những văn phong điển hình – đặc trưng của các nhà văn, nhà thơ, hay dịch giả cũng vậy. Bạn có thể chọn cho riêng bản thân vài chi tiết tương tự như vậy và xem đó là sự riêng biệt của chính mình.

Ví dụ: cô Lý Lan – dịch giả của cuốn Harry Potter đã chọn cho lối xưng hô mình-bồ khá đặc trưng cho tác phẩm kinh điển này ở thị trường Việt Nam và điều đó có tác động khá lớn tới tôi trong giai đoạn viết lách đầu tiên. Ở thời điểm đó, tôi cũng thường xưng hô như vậy trong các bài viết của mình.

Văn phong riêng được tạo nên từ cá tính và trải nghiệm sống

Đôi khi, tôi cũng không xác định được lối viết hiện tại của mình là gì. Hầu như chúng được độc giả kết luận cho. Tức là họ bảo văn phong của tôi là A, B, C gì đó và tôi chấp nhận những lời nhận xét ấy. Và những lời nhận xét đó …thay đổi theo thời gian.

Bên cạnh việc nỗ lực để biến mình trở nên thực tế hơn qua con chữ sau một thời gian dài sở hữu cách viết hơi diễm lệ và sến sẩm, tôi cũng tích cực sống và trải nghiệm cuộc sống ngoài kia. Viết lách nếu như xem xét nó như một hệ thống thì input (đầu vào) chính là những gì bạn tiếp xúc, chiêm nghiệm và trải qua; từ đó, bạn tạo được output (đầu ra) là các con chữ trên văn bản.

Điều này có nghĩa bạn nên có input chất lượng từ những kiến thức, trải nghiệm, cuộc sống thực tế của mình. Sống và tận hưởng cuộc sống của mình trọn vẹn theo cách bạn muốn nhé!

Văn phong riêng có thể thay đổi theo thời gian

Càng trưởng thành, bạn càng khác lúc còn bé vì những điều bạn trải qua đã hoàn toàn khác xưa.

Càng viết nhiều, văn phong của bạn cũng sẽ càng thay đổi và khác biệt thời gian ban đầu. Đó là lý do sau một khoảng thời gian khi đọc lại các bài viết ở quá khứ, bạn ngạc nhiên nhận ra mình đã trở thành một người khác thông qua con chữ của mình. Điều đó cũng bình thường thôi vì bạn đã tiếp xúc với những điều hoàn toàn khác ngày xưa.

Tôi nhận ra mình đã thay đổi nhiều – rất nhiều – sau khi viết các nội dung chia sẻ như thế này vài năm trở lại đây. Tôi tin rằng mình sẽ tiếp tục thay đổi.

Vậy nên, dòng chảy tự nó sẽ biết cần đi đâu. Hãy để dòng chảy viết lách trong bạn tự tìm đường cho chính mình!

 

Hy vọng bài viết này hữu ích với bạn. Xác định văn phong riêng không hẳn là điều nhất định phải có vì bạn cần viết trước thì văn phong mới định hình được. Vậy nên, cứ thoải mái viết đã nhé. Và không sao đâu nếu bạn chưa có cho mình một văn phong riêng. Keep going your good work!

🎁 Nếu bạn chưa biết làm gì để luyện tập văn phong của riêng mình, tôi dành tặng bạn một món quà nhỏ: bộ đề 14-day content challenge. Bạn vui lòng đăng ký hoàn toàn miễn phí ở đây!

Chân thành cảm ơn bạn đã ở lại cùng tôi đến những dòng chữ cuối cùng này. Hẹn gặp lại ở bài viết sau!

Jeen Nguyễn

choose your true self

===

Mời bạn tham khảo chương trình coach 1-1 mà ở đó tôi hỗ trợ người học định hình lối viết cho chính mình!

Nếu thấy bài viết hữu ích, bạn cũng có thể tặng tôi một cuốn sách ở trang Ủng hộ blog

Lưu ý: Vui lòng tôn trọng chất xám và sáng tạo của người sản xuất nội dung, artist, designer bằng việc KHÔNG SAO CHÉP/COPY/REUP. Tất cả nội dung trên thuộc sở hữu của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

Cảm ơn bạn.

Bạn cũng có thể thích..

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *