Viết Cơ Bản Sống

Viết phản tư cho người mới

Reading Time: 8 minutes

Chào bạn mến,

Rất vui khi bạn đọc nội dung của tôi và đặc biệt là nội dung hôm nay. Một trong những nội dung được tôi cân nhắc rất lâu mới thực hiện.  

Phản tư (reflection) là quá trình hướng vào nội tâm và suy tư, phản biện với chính mình về những gì đã hoặc đang diễn ra với bản thân. Trong rất nhiều hình thức phản tư với bản thân, phổ biến nhất có lẽ là viết.

Viết là một cách phản tư rất hiệu quả với chính bản thân và những việc đang làm nhờ việc đưa suy nghĩ ra con chữ, giúp người thực hiện nhìn nhận một cách rõ ràng và sâu sắc hơn.

Tuy vậy, có nhiều người vẫn chưa biết hoặc biết nhưng không biết bắt đầu từ đâu với viết phản tư. Hôm nay, tôi sẽ chia sẻ cách viết phản tư của mình và nó đã giúp tôi những điều gì trong cuộc sống thông qua nội dung dưới đây. Mời bạn theo dõi!

Viết phản tư là gì?

Phản tư là quan tâm và phản biện với những điều diễn ra bên trong chúng ta. Đặc biệt là những gì được học, được đọc, nhìn thấy hay được trải nghiệm. Và viết phản tư chính là quá trình ta đưa những suy nghĩ ấy ra con chữ để soi chiếu chính mình. 

Viết phản tư rất phổ biến trong việc nhìn lại chặng đường và trân trọng mọi khoảnh khắc diễn ra bởi vì chúng đều có ý nghĩa nhất định với cá nhân người trải qua chúng.

Nó được cho là cực phù hợp với các bạn suy nghĩ nhiều, hướng nội (như tôi), đang tập hài lòng với những gì mình đang có, cố gắng để thoải mái và tự tin hơn trong cuộc sống. 

Viết phản tư giúp gì cho bạn? 

Viết phản tư rất hữu ích trong những trường hợp sau:

Dừng lại để biết được con đường của bản thân như thế nào 

Nếu không có sự tự suy ngẫm chúng ta chỉ đơn giản là trải qua cuộc sống mà không cần suy nghĩ, di chuyển từ điều này sang điều khác mà không dành thời gian để đánh giá xem mọi thứ có thực sự diễn ra tốt đẹp hay không.

Trên chặng đường dài hơi hay ngắn hạn, chúng ta đều cần cân nhắc xem bản thân có đang đi đúng hướng không, có chuyện gì bị chệch đường ray không hay đơn thuần thêm lòng tin vào chặng đường mờ mịt phía xa.

Suy ngẫm để trân trọng mọi trải nghiệm

Nếu bạn thấy cuộc sống của mình khó khăn và nhiều khúc mắc – trắc trở, bạn có thể viết một bài phản tư để nhận rõ được giá trị những trải nghiệm đó mang lại cho bản thân.

Từ đó, trân quý mọi khoảnh khắc đến với mình, cả quá khứ, hiện tại và tương lai. Nhờ viết phản tư, bạn sẽ nhận ra rằng tất cả mọi trải nghiệm trên đời đều đáng giá và có bài học nào đó đi kèm.Từ đây, bạn sẽ trân trọng chúng và giảm sự dằn vặt bản thân vì những lỗi lầm hay sai phạm của chính mình.

Tư học để phát triển bản thân 

Những người tự học hoặc tự phát triển bản thân tốt mà ít cần người hướng dẫn thường là những người thường xuyên phản tư/phản tỉnh chính mình.

Họ sẽ thường tự suy xét xem mình làm việc đó đã đủ tốt chưa, có chuyện gì cần cải thiện không, v.v.. Nhờ vào điều này, dù không có người hướng dẫn thường xuyên nhưng họ vẫn có thể tự thân tiến bộ và phát triển tốt. 

Bài học của bạn cũng có thể là điều người khác cần

Một vài nội dung tôi từng dùng để đăng tải lên trên blog cá nhân này là sản phẩm từ các bài viết phản tư của mình. Một người sản xuất nội dung thường dùng các trải nghiệm của chính bản thân họ để từ đó tạo ra các sản phẩm hữu ích với công chúng mục tiêu.

Nếu bạn cũng đang có ý định thành người viết, blogger hay content writer, viết phản tư là một công cụ hiệu quả giúp bạn vừa tự tin hơn vào các trải nghiệm, trải lòng với trang giấy vừa tạo được các nội dung hoặc ý tưởng nội dung trong tương lai. 

Một vài ví dụ về viết phản tư đã được sang sửa xịn mịn trên blog này:

Hướng dẫn cách bắt đầu viết phản tư dành cho người mới 

Nhiều bạn sẽ thắc mắc viết phản tư nên bắt đầu từ đâu và như thế nào. Đó là điều tôi cũng từng thắc mắc. Tuy vậy, việc là một người có trí thông minh nội tâm, tôi dường như bản năng đi theo việc viết phản tư để làm rõ đường suy nghĩ của bản thân.

3 bước bạn cần ghi nhớ khi viết phản tư với chính mình

Bước 1: Xác định vấn đề cần viết phản tư hôm nay

Tôi thường viết phản tư khi trải qua một vấn đề khó giải quyết, cảm xúc thay đổi thất thường,… hay đơn giản là một bài học đột nhiên đến và đi.

Ngay cả những bài viết như thế này cũng là tôi đang phản tư với chính thói quen viết phản tư của mình. Tôi đúc kết lại và nhận ra nó hữu ích không chỉ với chính bản thân tôi, mà còn là với những người đang có nhu cầu học hỏi từ sai lầm, tự tha thứ cho chính mình, đi qua các rắc rối, tôn trọng phần thưởng bản thân đã đạt được trên chặng đường của mình.

Trước tiên, để thực hành viết phản tư hiệu quả, bạn cần xác định vấn đề – chủ thể mình muốn tập trung. Ví dụ:

  • bạn vừa trải qua một vài ngày lang thang trong dòng suy nghĩ mà không tìm được đáp án.
  • bạn nhận được một giải thưởng/thành tựu và muốn ghi chú lại mình đã làm như thế nào, học được gì.
  • bạn muốn trân trọng cảm xúc của bản thân, kể cả những cảm xúc được gán nhãn tiêu cực như buồn, giận, ghen tị,…
  • v.v..
Bước 2: Làm bình ổn suy nghĩ bằng thiền trước khi viết – meditation before writing

Thiền trước khi viết đã được tôi chia sẻ trong một nội dung trước đó về việc giải đáp làm sao Viết nhiều không chán. Tôi cho rằng thiền định sẽ giúp mình tĩnh tâm và định hình lại suy nghĩ của bản thân trước khi viết lách.

Nhiều bạn hay chia sẻ mình có rất nhiều suy nghĩ trong đầu, hàng loạt các ý tưởng nhưng mỗi lần đặt bút viết là tự nhiên ý tưởng bay đâu mất. Theo trải nghiệm cá nhân của tôi, đó là vì bạn chưa tập trung vào những luồng suy nghĩ đó và bóc tách chúng ta theo hướng đâu là cái có thể dùng được và đâu là cái tạm thời cất sang một bên cho bài viết hay nội dung khác.

Việc thiền trước khi viết sẽ hỗ trợ và giúp ích lớn với những bạn gặp vấn đề này.

Để được dẫn thiền trước khi viết, bạn có thể xem và thực hiện theo video Writing Meditation for NaNoWriMo

Bước 3: Trả lời bộ câu hỏi tự phản tư với chính mình

Sau khi đã ổn định tâm thái và suy nghĩ nhờ thiền, bạn xác định câu trả lời của các câu hỏi dưới đây với chủ thể – vấn đề mình đang phản tư bằng việc viết chúng ra.

WHAT? Cái gì?

  • Điều gì đã xảy ra?
  • Tôi đã quan sát được những gì?
  • Tôi đã gặp phải vấn đề gì?
  • Tôi đã làm/học/đọc gì?

SO WHAT? Vậy thì sao?

  • Tôi có học được kĩ năng mới hay làm rõ vấn đề gì không?
  • Có điều gì khiến tôi ngạc nhiên không?
  • So với mong đợi, tôi đã đạt được những gì?
  • Tôi bị ảnh hưởng như thế nào từ tình huống/kinh nghiệm đó?

Giờ thì sao?

  • Nguyên nhân gốc rễ của vấn đề là gì?
  • Có ai đề cập gì, lí giải gì về vấn đề này không?
  • Tôi có thể ứng dụng lí thuyết này hay không? Bằng cách nào?
  • Có điều gì đi ngược lại niềm tin/hiểu biết của tôi không?
  • Đối với kinh nghiệm trước đó, tôi cần làm gì tiếp theo?
  • Nếu được làm lại, tôi sẽ làm như thế nào?

Tham khảo ở đâu?

  • Những định nghĩa/kiến thức được đề cập đến có thể tham khảo ở đâu.
  • Tài liệu nào có nhắc về chúng.
  • Tôi có thể đối chiếu/so sánh vấn đề như thế nào?
  • v.v…

Một vài ý tưởng để thực hành viết phản tư

Mới viết có thể bạn sẽ không biết ý tưởng nào để thực hiện, tôi sẽ gợi ý bạn một vài chủ đề nội dung:

  • Viết nhật ký/journal (blog) lưu lại những trải nghiệm, ý tưởng, câu hỏi. 
  • Có một cuốn sổ để lưu lại chi tiết các dự án bạn đang làm.
  • Sau mỗi dự án, hãy review lại, đặt các câu hỏi và viết một bài về các vấn đề, bài học tương lai của bạn.
  • Hình thành thói quen sử dụng các công cụ suy tưởng – phản tư như câu hỏi, câu chuyện, đối thoại với chính mình hoặc với người khác.
  • Đọc sách/bài luận và tự viết các góc nhìn của bạn thông qua quá trình phản tư.
  • Tham khảo các case study thành công và thất bại trong ngành nghề.
  • Tham gia cộng đồng mạng xã hội, forum, thảo luận và đóng góp ý tưởng của bạn để những người khác có thể đưa ra góc nhìn mới, giúp bạn gọt giũa ý tưởng và kịp thời phát hiện lỗ hổng trong lập luận của mình.

Một vài nhắn nhủ khi bắt đầu viết phản tư

Viết phản tư là một trong những hoạt động gây mất năng lượng về tinh thần vì cần tập trung cao độ vào những gì mình đang viết. Từ đó, rút ra được các bài học kết luận cho bản thân mình thông qua một trải nghiệm/vấn đề nhất định. Vì vậy, trong giai đoạn đầu tiên thực hiện, bạn sẽ có xu hướng mệt mỏi và khó duy trì. Bạn nên dành thời gian phản tư định kỳ để luyện tập cũng như giải tỏa tâm trạng nhưng không cần quá thường xuyên. Thời gian phổ biến có lẽ là tầm 1 tuần 1 lần hoặc 1 tháng 1 lần.

Đừng ép buộc bản thân phải trả lời hết các câu hỏi trên nếu bạn thấy không thể hoặc chưa đủ thoải mái. Tôi nghĩ phản tư không phải là ép uổng chính mình mà là thuận tự nhiên. Bạn nên tìm và xác định khoảng thời gian bản thân thấy phù hợp nhất của mình để thực hiện. Ví dụ như nhiều người sẽ chọn phản tư vào mỗi chủ nhật hàng tuần để xem lại tuần đó họ trải qua điều gì, làm việc có tốt không, những trải nghiệm trong tuần có vui không chẳng hạn. Bên cạnh đó, các câu hỏi được gợi ý ở mục trên nhằm giúp bạn nào chưa xác định được mình cần hỏi gì chứ không phải là bắt buộc hỏi như vậy nên bạn có thể từ từ trả lời.

 

Hy vọng nội dung trên về chủ đề hướng dẫn viết phản tư cho người mới bắt đầu phù hợp với nhu cầu hiện tại của bạn.

Nếu bạn đang có những dòng suy nghĩ không thể tỏ bày cùng ai hay một chặng đường đã qua muốn nhìn lại, viết phản tư có thể giúp bạn. Nếu có thể, hãy thực hành ngay hôm nay hoặc tuần này thử xem nhé! Bạn sẽ không thất vọng đâu. 

Đặt Bản Ebook về chủ đề này thông qua đây!

Cảm ơn bạn vì đã đọc tới những dòng cuối cùng này. Hẹn gặp lại bạn ở bài viết sau. 

Jeen Nguyễn

—–

👉 Đăng ký lớp Content để tìm con đường viết phù hợp nhé: Cơ bản 08

Nếu thấy bài viết hữu ích, bạn có thể ủng hộ Jeen một cuốn sách ở trang Donate.

Lưu ý: Vui lòng tôn trọng chất xám và sáng tạo của người sản xuất nội dung, artist, designer bằng việc KHÔNG SAO CHÉP/COPY/REUP. Tất cả nội dung trên thuộc sở hữu của Jeen Nguyễn. Về thông tin bổ sung, bạn xem thêm tại trang Bản quyền-hợp tác!

 

 

 

Bạn cũng có thể thích..

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *